COMMENTARII
SECVNDI
DIALOGVS
II.
33
plicibus
contrarijs:
idque
adeò
facilè
fieri
potest,
vt
nulla
ad
hoc
arte
peculiari,
sed
communi
tantùm
animi
notione
sit
opus:
mo¬
dò
natura
morbi
sit
tibi
perspecta.
Si
nanque
corpus,
vel
humor,
vel
aliud,
quod
in
illo
continetur,
plus
iusto
incaluerit,
sic
vt
cau¬
sa
eius
efficiens
desierit,
solo
refrigerante
auxilio
ad
mediocrita¬
tem
reuocatur:
si
frigidius,
calefaciente:
si
humidius,
siccante:
sin
autem
siccans,
humectante
praesidio.
Denique
si
materia
hu¬
morum
copiosior
vrget,
adimentibus:
sin
eadem
deficit,
adijcien¬
tibus
vtendum
est.
MATHETES,
Quo
tempore
calida
intemperi¬
es
discutitur?
GERON,
Eodem
ac
frigida.
quamuis
autem
caloris
maior,
quàm
frigoris
sit
efficatia,
illi
tamen
affecti
corporis
intem
peries
aduersa
magis
resistit.
frigori
autem
vrgenti,
vt
minùs
ef¬
ficaci,
minor
quoque
corporis
offensi
aduersaria
intemperies
oc¬
currit.
vnde
fit,
vt
aequali
tempore
vires
suas
exerceant,
effectus¬
que
obtineant.
MATHETES,
Quorum
auxiliorum
vsus
tutior
mitiorque
existit?
GERON,
Calidorum,
nam
frigida,
dum
calo¬
rem
naturae
contrarium
restinguere
incipiunt,
natiuo
pariter
ne¬
gotium
facessunt:
calida
verò,
dum
frigus
pellunt,
natiuum
simi¬
liter
calorem
excitant,
fouentque.
Quinetiam
genuinus
corporis
calor
ascititio
tanquam
auxiliarius
opitulatur,
vt
faciliùs
mitiusque
externum
frigus
expellat,
eóque
frigida
intemperies,
praesertim
recens
&
leuis
securiùs,
ac
leniùs,
quàm
calida
auffertur.
inuete¬
rata
autem
consumatáque
difficilius
multò,
quàm
calida
reme¬
dijs
cedit:
sicut
extrema
senectus
insito
calore
destituta,
mortique
iam
proxima,
minùs
sanari,
quàm
febris
hectica
potest.
eodem
modo
sicca
intemperies
tardiùs
omninò,
ac
difficiliùs,
quàm
hu¬
mida
tollitur.
MATHETES,
Quid
si
morbi
species
obscurior
non¬
dum
mihi
penitus
cognita
perspectáque
fuerit?
GERON,
Huic
re¬
media
adhibere
ne
festines;
sed
rem
totam
naturae
commitas.
hęc
enim
bona
viuendi
ratione
adiuta,
aut
morbum
profligabit,
aut
patefaciet,
forásque
euocabit.
MATHETES,
Qua
igitur
via
&
ordine
singuli
quíque
morbi
legitimè
curari
possunt?
GE¬
RON,
Primum
causae
eorum
inquiri,
eaeque
prius
tolli
debent.
quam
diu
enim
hae
perstiterint,
morbi
quoque
remanebunt,
ne¬
que
in
totum
depellentur.
Quantùm
vero
ex
his
amouetur,
tan¬
tùm
quoque
continentes
causę
ipsos
augent.
verùm
quanuis
eti¬
am
morbi
interdum
leuiores
euadant,
minimè
tamen
perfectam
curationem
recipiunt.
At
si
nondum
adhuc
radices
egerint,
non
rarò
toti
causis
priùs
sublatis,
excindi
possunt.
Si
verò
iam
pars
quaedam
eorum
est
genita,
quaedam
autem
ex
noua
origine
con¬
tinuè
accrescit,
tunc
morbi,
causis
licet
amotis,
tolli
nequeunt:
aliàs
tamen
causae
primùm,
deinde
affectus
curari
debent,
rarò
simplicium
affectuum
remedia
Tempus
ad
calidam
&
frigidam
intemperiem
corrigendum.
Quorum
auxiliorum
vsus
tutior.
Intemperies
frigida
recens
ac
inveterata
quid
differant.
Si
morbi
species
incognita
quid
à
genaum.