Lapathum.
Plantago.
Halisma.
Seris.
144
DE
MEDICINA
VETERI
ET
NOVA
gat:
cum
myrobolanis,
sena,
lactis
sero,
vuis
passis
sanguinem
pu¬
riorem
reddit:
per
se
urinam
biliosam
copiosè
educit:
roborat
ven¬
triculum,
iecur
&
cętera
viscera.
Syrupus
&
liquor
stillatitius
in¬
de
parantur:
qui
flauam
bilem,
&
melancholicos
humores
edu¬
cunt.
ideo
succurrunt
quartanis,
&
alijs
biliosis
febribus.
Item
pruritui,
scabiei,
serpigini,
leprae,
elephantiasi,
&
morbo
gallico.
Lapathum,
moderatè
discutit.
oxylapathum
autem
tum
dis¬
sipat,
tum
paululum
etiam
repellit.
Semen
eius
vehementer
a¬
stringit:
vnde
etiam
intestinorum
tormina,
&
alui
profluuia
sa¬
nat,
praesertim
oxylapathum.
At
Hyppolapathum
imbecillius
existit.
FRIGIDAE
ET
SICCAE
SECVNDO¬
Plantago,
varijs
pollet
facultatibus:
folia
astringunt,
&
de¬
tergunt
leuiter:
extenuant
magis:
refrigerant
minus.
Decoctum
illius
intestinorum
torminibus
conuenit.
exiccata
adustáque
san¬
guinis
profluuio:
omnibus
fluidis
vitijs,
&
externis
vlceribus
accommodatur.
Semen
&
radixidem
praestant,
nisi
quòd
magis
siccent,
minus
refrigerent:
haec
autem
spissat:
illud
extenuat.
ideo
de¬
cocta
ipsorum
iecoris,
&
renum
obstructionibus
conferunt:
nec
non
radices
ipsius
manduntur
ad
dolores
dentium,
&
collutio¬
nibus
incoquuntur.
Halisma
seu
plantago
[sic]
aquatica,
abstergit
paululums
tóque
de¬
coctum
eius
renum
calculos
commminuit.
FRIGIDAE
SECVNDO
EXCESSV,
HVMIDAE
IN
PRIMO.
Seris,
latinis
intybus
domesticus,
&
syluestris
dicitur:
haec
vtraque
species,
etiam
duplex
est:
hortensis
nempe
vna,
latis
fo¬
lijs,
communiter
endiuia
vocatur:
altera
angustis,
que
vulgo
sca¬
riola
quasi
seriola
nuncupatur.
syluatica,
cichorium
appellatur:
eius
vna
differentia
latior
est,
&
in
hortis
quoque
colitur:
quae
etiam
scariola
dici
solet:
quòd
domesticae
similis
existat:
altera
minori¬
bus
folijs.
vtraque
intybi
species,
praesertim
quae
siccae
&
frigi¬
dae
temperaturae
secundo
excessu
existit,
etiam
humorem
copio¬
siorem
habet
adiunctum,
astringentis
naturae
particeps,
subama¬
ra,
calidis
iecoris
affectibus
idonea:
oscula
venarum
eiusdem
ex¬
purgat:
viscus
ipsum
corroborat:
frigidas
intemperies
non
ma¬
gnopere
offendit,
sicut
alia
frigida,
astrictionis,
&
amaritudinis
expertia.
Ad
haec
iuuat
etiam
intemperies
solas,
tum
per
se
tum
a¬
lijs
humoribus
admistas:
ex
melle
quidem
illos
per
vrinam
edu¬
cunt:
inpotu
autem
aridae
inspersae
idem
pręstant,
sicut
etiam
de¬
coctarum
ius.
Quod
si
obstructum
sit
iecur,
non
autem
calida
la¬
boret