Coelum philosophorum

113
VI
De gradibus ignis caldari adaptandis.
Ignis cinerum in secundo gradum. Ignis arenę in tertio. Si uero esset proce¬
dendum ad ignem quarti gradus: quod rarissime fit: loco arenę ponatur
limatura martis, & erit ignis feruentissimus. Et tunc ipsa cucurbita debet
vndique lutari cum argissa, sicut fit in distillatione aquę fortis ne ex nimio calo¬
re rumperetur, quia limatura martis quodammodo candescit. Et per hos qua¬
ttuor vltimos gradus poteris optime regere ignem, quia sémudam Auicen¬
nam vix poteris, vel cum maximo labore. Circa hoc velim diligentem hui¬
us artis sectatorem: id est qui distillandi velit obire ministerium, notare
quod in omni & quacumque distillatione ignis nunquam debet augmentari vsque ad
quartum gradum, quia ignis esset plus violentus quam natura materiae distil¬
landę potest sufferre, et ex consequenti posset violari ipsa natura ex nimio
& violento calore. Et ideo ab omnibus artistis iste quartus modus reij ci¬
cur. Ideoque sunt quidam aromatarij pharmacopolę & ceteri id genus alij
quibus immerito facultas distillandi permittitur, quum id philosophorum
& medicorum (qui naturae sunt indagatores) peculiare sit officium. Natu¬
ra enim ipsa a Deo optimo maximo ita fuit ordinata, vt nihil vehemens
possit compati, absque suijpsius corruptione: sicut ex multis philosophorum
potest probari opinionibus. Ideo ego consulo huius artis amatoribus, vt
hoc in opus egregium a diuina prouidentia ad humanę conseruationem
vite nobis datum, nullo modo sese intromittant, nisi istorum quattuor ca¬
loris graduum perfectam habuerint cognitionem, eosque & ignem, vt per
omnia debet fieri, sciant temperare. Et ideo in prima distillatione facien¬
dus est ignis cum carbonibus lenibus, vel cum ligno valde sicco vsque ad fi¬
nem tertij gradus caloris, ita vt balneum propemodum bulliat. In secun¬
da autem distillatione descendes, faciendo ignem, ipsumque minues per ter¬
tiam partem vnius gradus, vel ad duas tertias, et propemodum ad vnum
gradum, vt quasi sit diminutus vique ad secundum gradum. In tertia vero
distillatione ita semper descendes, gradatim minuendo ignem, vsquequo
redigatur ad secundum gradum, et tertiam partem vnius gradus. In quar¬
ta autem minuatur vsque ad secundum gradum. In quinta sic descendes
vt ignis sit vnius gradus, et duę tertię vnius gradus. In sexta sic decres¬
cat, ut ad primum reducatur gradum cum vna tertia. In septima vero &
vltima distillatione ignis ita est leruendus, vt ad primum caloris gra¬
dum (que est tepiditas) perducatur, et non vltra descendes. Et nota quod qui¬
libet caloris gradus habet tria interualla, secundum principium, medium,
et finem. Hoc autem vlterius ita est intelligendum, quare gradus calo¬
ris sint semper minuendi, quia in prima distillatione materia est grossis¬
sima, ita vt etiam distillationi facile obedire non possit, propter impurita¬
tem et crudam substantiam & per hoc non est similis alijs sequentibus
distillationibus secundae, vel tertie, vel etiam alijs subsequentibus.
Ideoque
VI
De gradibus ignis caldari adaptandis.
Ignis cinerum in secundo gradum. Ignis arenę in tertio. Si uero esset proce¬
dendum ad ignem quarti gradus: quod rarissime fit: loco arenę ponatur
limatura martis, & erit ignis feruentissimus. Et tunc ipsa cucurbita debet
vndique lutari cum argissa, sicut fit in distillatione aquę fortis ne ex nimio calo¬
re rumperetur, quia limatura martis quodammodo candescit. Et per hos qua¬
ttuor vltimos gradus poteris optime regere ignem, quia sémudam Auicen¬
nam vix poteris, vel cum maximo labore. Circa hoc velim diligentem hui¬
us artis sectatorem: id est qui distillandi velit obire ministerium, notare
quod in omni & quacumque distillatione ignis nunquam debet augmentari vsque ad
quartum gradum, quia ignis esset plus violentus quam natura materiae distil¬
landę potest sufferre, et ex consequenti posset violari ipsa natura ex nimio
& violento calore. Et ideo ab omnibus artistis iste quartus modus reij ci¬
cur. Ideoque sunt quidam aromatarij pharmacopolę & ceteri id genus alij
quibus immerito facultas distillandi permittitur, quum id philosophorum
& medicorum (qui naturae sunt indagatores) peculiare sit officium. Natu¬
ra enim ipsa a Deo optimo maximo ita fuit ordinata, vt nihil vehemens
possit compati, absque suijpsius corruptione: sicut ex multis philosophorum
potest probari opinionibus. Ideo ego consulo huius artis amatoribus, vt
hoc in opus egregium a diuina prouidentia ad humanę conseruationem
vite nobis datum, nullo modo sese intromittant, nisi istorum quattuor ca¬
loris graduum perfectam habuerint cognitionem, eosque & ignem, vt per
omnia debet fieri, sciant temperare. Et ideo in prima distillatione facien¬
dus est ignis cum carbonibus lenibus, vel cum ligno valde sicco vsque ad fi¬
nem tertij gradus caloris, ita vt balneum propemodum bulliat. In secun¬
da autem distillatione descendes, faciendo ignem, ipsumque minues per ter¬
tiam partem vnius gradus, vel ad duas tertias, et propemodum ad vnum
gradum, vt quasi sit diminutus vique ad secundum gradum. In tertia vero
distillatione ita semper descendes, gradatim minuendo ignem, vsquequo
redigatur ad secundum gradum, et tertiam partem vnius gradus. In quar¬
ta autem minuatur vsque ad secundum gradum. In quinta sic descendes
vt ignis sit vnius gradus, et duę tertię vnius gradus. In sexta sic decres¬
cat, ut ad primum reducatur gradum cum vna tertia. In septima vero &
vltima distillatione ignis ita est leruendus, vt ad primum caloris gra¬
dum (que est tepiditas) perducatur, et non vltra descendes. Et nota quod qui¬
libet caloris gradus habet tria interualla, secundum principium, medium,
et finem. Hoc autem vlterius ita est intelligendum, quare gradus calo¬
ris sint semper minuendi, quia in prima distillatione materia est grossis¬
sima, ita vt etiam distillationi facile obedire non possit, propter impurita¬
tem et crudam substantiam & per hoc non est similis alijs sequentibus
distillationibus secundae, vel tertie, vel etiam alijs subsequentibus.
Ideoque