469
Agricol do¬
cet fieri for¬
naculam alta
cubitum aut
sesquipedem.
Fachsij men¬
sura vnde¬
cies est in al¬
titudine.
Pauimentum
est laminae
quae distin¬
guit cineri¬
tium & fo¬
16
ALCHEMIAE LIB. I.
ducta prominente è pariete foci. Est & sissura pro rostro valorum à latere,
quae diligenter clauditur impositis ijs.
Fornax strata est, quae in terra areis quibusdam effossis designatisque
strata iacet. Ea ferè seruilis est & praeparationibus destinata. Tali enim cre¬
matur lapis fissilis, & similes. Tali item torrentur nonnunquam aera, &
lia. Quaedam tamen etiam faciunt ad plumbum nigrum & cinereum è
vena excoquendum, quae quidem in decliue collocata est, & interdum ob¬
longa, interdum sparsa. Affinis est focus venae stannariae torrendae, lignis
& cumulata vena instructus incensusque.
Porrò compendium & quasi generis mixti inter fornaces metallicas
est fornacula. Itaque & varias admittit formas, & vsus ferè omnium praesta¬
re, in parua tamen materia, potest, quanquam ei adiungatur focus apertus
circulo constructus. Eligitur lateritia quadrata (Agricolae scilicet, licet Bu¬
delius & Fachsius rotundam pingant) constans cineritio in imo (alijs hoc de¬
est) & foco in quo simul est ergastulum, quod distinguitur à cineritio in¬
teruentu laminae ferreae. Patet in summo quidem, sed cum operculo mobi¬
li, vt modò tota claudi, modò aperiri possit. Fachsij descriptio, admodum
accurata, haec est: Fornacula quae non fallat artificem, inquit, debet dime¬
tiri per circulum, vt iustam amplitudinem, altitudinem, & deuexitatem
seu curuaturas ([G] Schmiegen [/G], quâ inflectitur incuruaturque ex amplo in an¬
gustum) accipiat. Eam ita conficito. Elige tibi dimetientem vel mensu¬
ram certam, qua totam fornacem possis dimetiri, & quidem esto linea
iusmodi. ___________________________Huic aequaliter extende circulum, & in
plano vndecies tantum dimetire, vt fiat vndecupla longitudo ad praescri¬
ptam mensuram. Scinde eam in medio decussatim eadem longitudine, vt de¬
signetur quadratum. Ab hoc metire altitudinem quindecuplam cum di¬
midia ad priorem mensuram, exurgantque parietes à quadrato aequaliter
ad mensuras 8. Inde incuruentur vt angustior fiat fornax mensuris quatuor,
adeò vt crater in summa fornace retineat amplitudinem septem mensura¬
rum, cum à fundo vndecim mensurarum exurgat, atque sic coarctando qua¬
tuor mensurae pereant. Parietes sint crassi sesquimensuram: pauimen¬
tum verò tres quadrantes vnius. In anteriore pariete fornacis à pauimen¬
ti medio ostiolum facito, cuius altitudo sit trium mensurarum, latitudo tri¬
um cum dimidia. A summo huius ostioli continuetur paries idem per duas
mensuras, & hoc est spacium quod interest inter ostiolum inferius, & supe¬
rius. Ab hoc sequatur ostiolum superius altum tres mensuras cum dimidia,
latum quatuor. A summo huius ostioli procede mensuram vnam, ibique
pone foramen, cuius diameter sit quinque octauarum mensurae: & sic ab hoc
foramine producitur fornax vsque ad summum mensuris sex. Interimam
partem autem & superiorem debet intercedere pauimentum. Itaque qua
desinis ostiolam superius, inde metire deorsum tres quartas mensurae ab
vtro¬