485
PRO ARTE. 29
autem quod dicitur Metallorum datur intelligi, quod non de omnibus
mineralibus tractet, sed solum de metallis primo et per se. Per
hoc autem quod dicit. Principia, causae, proprietates et passiones.
Per principia enim inteelligit causam efficientem & finalem quae
sunt causae extrinsecae. Nam efficienti proprie debetur ratio
principij, quia mouet rem in esse. similiter fini debetur ra¬
tio principij, quia est causa causarum & imponit necessita¬
tem ijs, quae sunt ad finem ut tenet 2. physicorum. Per cau¬
sas autem intelligit materiam & formam, quia sunt causae
intrinsecae, & de substantia rei & elementa rei. Per proprie
tates autem intelligit proprias operationes metallorum in agen¬
do, sicut in auro confortare cor. et praeseruare à corruptione.
Per passiones autem intelligit proprias operationes in patiendo,
sicut in auro pati ignem absque aliqua sui laesione & muta¬
tione, & diminutione, & sicut in ferro non liquefieri ad
ignem. Et sciendum, quia propriae differentiae rerum sunt
nobis ignotae, loco differentiarum nos assignamus in diffini¬
tionibus proprietates & passiones, & sic facimus descriptio¬
nes & non diffinitiones. Per hoc autem quòd dicit, ut imper¬
fecta, & incompleta etc. datur, intelligi tota finalis inten¬
tio istius scientiae per quod scitur quis est finis & quae mate¬
ria huius scientiae. Ad cuius expositionem notandum est quod
nullum agens naturale ab actione in materia sua cessat.
Nec separatur nisi cum introductione formae in illa materia,
ergo donec agens est coniunctum materiae, uel agit in mate
riam & res est imperfecta, quoniam perfectio rei non est nisi per
introductionem formae. Cum igitur in metallis omnibus ar¬
gentum uiuum subijciatur loco materiae, sulphur uero loco
agentis & introducentis formam in illa materia, ergo nul¬
lum metallum est completum & perfectum, nisi à quo se¬