485
LAPIDIS. 108
luntas cum sapientia cognoscit naturam & opera eius & ip¬
sam sequitur & gubernat propter eundem finem, ut superi¬
us dictum est.
IVXTA dicta. Sunt ergo omnia elementa numero
quatuor, ratione quatuor qualitatum primarum: & sunt
conuertibilia ad inuicem quia quodlibet est in quolibet, poten¬
tia & uirtute, propter quod reciproce continuo generantur
& corrumpuntur. in substantia autem ab exordio mundi
unum solum est elementum quod est materia prima, ex cu¬
ius diuisione propter repugnantiam quatuor qualitatum
generata sunt quatuor elementa quae erant ibi in potentia.
Similiter in huius lapidis ortu sunt quatuor elementa in po¬
tentia in uno quod est materia prima quae inenarrabili arti¬
ficio diuiduntur & complectuntur. Censemus porrò hunc la¬
pidem esse perpetuum & incorruptibilem super ignem, non
solum propter adaequationem quatuor elementorum in uiri¬
bus suis, sed & propter coniunctionem quinti elementi cum il¬
lis, quia sicut maior mundus ex quatuor elementis corrupti¬
libus est compositus & uno incorruptibili quod dicitur quin¬
ta essentia. Sic & ars, diuina uirtute quatuor elementa la¬
pidis corruptibilia nexu & nodo unius incorruptibilis, quod
quinta essentia dicitur in hoc minori mundo indissolubiliter
copulauit, quod etiam quintum dicitur elementum. ideo di¬
xit Auicenna, hoc esse unum quinque elementorum: unde
Alexander dicit. Initium huius artis ex quatuor est uiribus
peragentibus, scilicet appetitiua, retentiua, digestiua & ex¬
pulsiua siue mundificatiua & quinta, scilict anima, sed ui¬
ta stans, ortus & lumen clarissimum propter quod dicit eam
non esse calidam, nec frigidam, nec humidam, nec siccam.
Est autem haec quinta essentia sulphur diuinum incorruptibi¬
O iiij