COMMENT.
SECVNDI
DIALOGVS
I.
15
THETES,
Quam
vim
habet
vinum
rufum
mediocriter
dulce?
GERON,
Non
eandem,
quam
rufa
ipsa:
eóque
capiti
&
neruis
in¬
noxium
est,
nec
aliorum
(de
quibus
dixi)
more,
febres
excitat.
MA¬
THETES,
Quid
vina
crassa
dulciáque
possunt?
GERON,
Aluum
deijciunt,
sicut
etiam
mustum.
quod
licet
aegrè
concoquatur,
cras¬
sumque
succum
&
inflationes
pariat:
aluum
tamen
mouet,
idque
boni
solùm
in
se
habet.
quòd
si
interdum
hoc
efficere
nequeat,
no
centius
redditur.
MATHETES,
Manétne
idem
vinorum
color
semper?
GERON,
Nequaquam,
sed
longo
temporis
spatio
flaue¬
scunt,
ac
alium
igni
similem
acquirunt.
nam
nigra
quoque
vetu¬
state
rubescunt,
aut
rufa
priùs
fiunt,
deinde
in
flauum
colorem
transeunt.
Album
vbi
inueterauerit,
ita
mutatur,
vt
prorsus
non
agnoscas.
amarum
enim
quodammodo
redditur,
eóque
potui
minùs
idoneum.
Itaque
vitari
debent,
vina
nimis
vetusta,
nimis¬
que
recentia.
nam
illa
nimiùm,
haec
minimê
calefaciunt,
vt
nul¬
lum
vsum
cibis
concoquendis
afferant:
ita
etiam
ipsa
aegrè
con¬
coquuntur.
praeterea
neque
commodè
per
aluum
descendunt,
neque
per
corpus
digeruntur,
neque
vrinam
citant,
neque
san¬
guinis
generationi,
corporisque
nutritioni
sunt
idonea:
saepè
a¬
quę
instar
in
ventre
suspensa
remanent,
vt
si
paulò
pleniùs
ex
illis
hauriatur,
facillimè
coacescant.
MATHETES,
Suntne
alia
adhuc
vina
praeter
ea,
quae
recensuisti?
GERON,
Sunt
quaedam
alba,
&
tenuia,
quae
aquae
propemodum
sunt
similia.
nam
gustu
aquo¬
sum
quippiam
resipiunt:
ac
nullas
astringendi
vires
magnas
ha¬
bent:
neque
liberaliùs
aqua
dilui
patiuntur:
vnde
Graecis
medi¬
cis
[GR]ὀλιγόφορα[/GR],
nuncupantur,
vt
suprà
dixi,
quòd
parum
aquae
susti¬
neant.
Quemadmodum
autem
rubella
vina
cùm
valida
sunt,
ca¬
put
stantim
replent:
sic
ea
quae
recensuimus,
non
solùm
huic
pe¬
nitus
innoxia,
sed
etiam
leues
eos
dolores,
qui
ab
humoribus
in
ventriculo
collectis
solent
prouenire,
nonnunquam
summouent.
non
enim
caput
solùm
tunc
dolet,
quando
proprijs
quibusdam
af¬
fectibus
vrgetur:
verùm
etiam
quando
halitus,
vapórque
ex
vi¬
tiatis
ventriculi
succis
eò
ascendit.
Huic
igitur
dolori
vinum
il¬
lud
leue,
quod
parum
aquae
sustinet,
exiguámque
astringendi
vim
habet,
potui
sumptum
auxiliatur.
At
vina
omninò
inualida
tantò
his
sunt
deteriora,
quae
leuiter
astringunt,
quantò
ipsa
sunt
aquis
praestantiora.
Quinetiam
aquae
potu,
praesertim
vitiosae,
nonnulli
capitis
dolore
laborant.
nam
cùm
ipsa
corrumpitur,
&
ventriculi
debilis
robur
natiuum
resoluit,
sanies
quaedam
bilio¬
sae,
ex
reliquo
corpore
in
spatium
illius
defluere
solent
(sicut
in
ijs
etiam
quos
inae
dia
premit)
harum
malitia
&
offensione
vinum,
quod
antea
dixi,
contemperationis
ratione
hominem
liberat,
&
B
2
Vina
crassa
at
dulcia.
Mustum
Vinorum
color
mutatur.
Vina
vetusta
&
recentia
vitanda
Vina
alba
&
tenuia.
Rubella.
Dolor
capitis
ex
ventriculi
humoribus.
Vinum
aquosum
dolori
capitis
prodest.
Aquae
vitiosae
potu
dolor
capitis
qui
fiat.