867
Arabes non vbique damnandi
Syrupi nimium frigidi ad concoctionem inutiles.
Quomodo febres eriantur.
Morbi concoctio[sic] in quibus consistat.
128 DE MEDICINA VETERI ET NOVA
licet haec magis illam impediant, lentosque naturae motus pariant.
GER. Non sequor Arabum errores: sed eos qui verè aliquid pro¬
nunciant, non damno. vbi enim calorem natiuum serapijs modicè
frigidis ad pristinam temperiem reducere conantur, eumque con¬
tra humores plus satis calidos, veluti hostes naturae debellandos
euincendosque corroborant, minimè repręhendendi videntur. Siqui¬
dem etiam Hippocrates & Galenus in morbis calidis, victus rationem
humidam & refrigerantem instituunt: sub qua tum serapia, tum
aliae dulces potiones refrigerandi facultate praeditae, comprehen¬
duntur. vbi verò nimium frigidis & astringentibus, vel etiam
vehementer extenuantibus actiones naturae impediunt, ac remo¬
rantur, improbandi. cùm autem Galenus in quotidianis, quarta¬
nisque febribus, quę procul dubio inter calidos morbos referuntur,
uictum calefacientem praescribat, ratio est, quòd solidiores particu¬
pro sua ipsarum natura humores generent, & si ęquali tempera¬
mento sunt praeditę, benignos, probéque concoctòs in alimentum
conuertantu. sin intemperie quadam laborant, calidae, calidos, frigidę
frigidos nutritioni ineptos pariunt. Atque hi, dum in loco calidio¬
re diutiùs imorantur, neque in alimentum transire possunt, omni per
spiratu destituti, necessariò putrescunt, vnde febres suam trahunt
originem. Primum itaque curandum in omnibus humoribus conco¬
quendis, vt si intemperies particulas solidiores obsideat, corrigatur,
calida frigidis, humida siccis, frigida calidis sicca humidis: sicut eti¬
am crassicies, lentor & tenuitas contrarijs emendantur. Atque hinc tan¬
dem calor natiuus omnium actionum opifex corroboratus, si non vi¬
tiatos humores, uti benignos in alimoniam membrorum mutare
queat, cerrè ad similitudinem quandam coloris perducit, expul¬
sionique praeparat: quae concoctio [GR]πεπαντικη[/GR] & [GR]ἐπικρατηκὴ[/GR] dicitur,
vt supra est annotatum. Si ergo solidę partes calida intemperie la¬
borant, statim febri hectica coripiuntur: si frigida, aqua subter
cutem funditur: in quibus nulla est concoctio expectanda. In his
igitur calor nondum adeò excessit, vt ex eo solidę partes licet imbe¬
cilliores humoribus ad nutritionem concoquendis existant, mor¬
bis tam magnis statim implicentur, quemadmodum Galenus me¬
moriae prodidit. tota (inquiens) morbi concoctio in humo¬
rum immutatione conficitur. solidae enim partes, quarum facul¬
tas est dispersa, cùm sanae sunt, humores concoquunt: sicut cùm
hae ipsae minùs valent, & morbus iam in habitu est, & nonnullos
ipse in extremum adducit periculum. Curari autem ipse nequit,
antequàm solidae illae particulae propriam vim recuperauerint:
quae in commoderatione calidi, frigidi, sicci, & humidi consistit.
quare etiam ipsa solidarum partium sanitas, in humorum medio¬
critate