Coelum philosophorum

113
De quinta essentia.
Quid sit quinta essentia cuiuslibet materiae simplicis.
Caput primum.
PRimum ergo sciendum, quid essentia quinta cuiuslibet rei &
materię simplicis sit, quo cognito, facile reliqua liquebunt.
Marco enim Cicerone teste, omnis ea quae dere aliqua datur
institutio, a definitione proficisci debet: vt intelligatur de quo
sermo habendus sit. Quare quintam essentiam scito esse quin¬
tumesse rei cuiussibet habentis formam & speciem, & animam
subtilissimam extractam acorpore suo tanquam a materia crassiori, & super¬
fluitate quattuor elementorum per subtilissimam & extremam distillatio¬
nem, quae vt fiat infra docebimus. Cęterum ne miretur aliquis quod a no¬
stris hominibus fuerit incognita diu ars ista, multi enim priscorum philo¬
sophorum sic hac in re laborarunt, vtper eam hominis vitam nutrirent, fo¬
uerent atque quàm longissime tribuerent, mortem differrent, statutumque na¬
turae terminum attingerent, neque tamen, quod vanis promittere facile est
vitam ipsam supra statutum a Deo finem prolongarent, id quod Pau¬
lus ait, omnibus semel moriendum esse, quare corruptibili aliquo medica¬
mento vitam perpetuo seruare incorruptam, vt naturae alienum est, sic hanc
in omnem seruare aetatem illesam medicamento incorruptioni vicino, na¬
tura potens est, quod vt optimefiat, optimum antidotum est quinta essen¬
tia, quae quum res clementaris non sit, sed ceue anima quaepiam a suo cor¬
pore secreta, ita vt nulla in ea remaneat qualitas frigida aut calida: humi¬
da vel sicca, quae habent in se quattuor elementa, reliquaque omnia mix¬
ta. Quo vel maxime fit, vt incorruptibili naturae sit proximum quintum hoc
esse, sic vt quicquid ei commisceatur, incorruptibile quodammodo esse videa¬
tur. Nam confert & restituit omnes vires per elementorum excrementa homini
demptas. Estque spiritus vitae, cum digerat cuncta indigestibilia, abscindatque
nes qualitates superfluas. Carnes a corruptione conseruet, elementata con¬
fortet, iuuentutem pristinam restauret, spiritum viuificet, molle induret,
durum mollificet, Spissum rarificet. Tenue inspisset. Macrum impinguet,
Pingue extenuet, Calidum infrigidet, Frigidum inflammet, Humidum
desiccet, Desiccatum humectet: repellatque omnem complexionem corpo¬
ri aduersam. Proinde humorum superfluorum incommoda extinguit, ca¬
lorem naturalem instaurat, ita vt ad vitae sustentationem a summis philo¬
sophis conuenientius inueniri nihilpotuit vnquam. Iam vero quinta li¬
cet essentia habeat aliquando complexionem rei sibi adiunctae (nam cui¬
cumque rei complexionatae adiungitur illius ad se complexionem trahit)
Tamen si est sola per se nullam omnino habet in se ex quattuor qualitati¬
bus, aereis videlicet, nec aqueis, nec igneis, nec terreis, quod à philosophis
peritis feliciter ex eiusdem finitionis conditione dignoscis seu diiudicati pot¬
est.
De quinta essentia.
Quid sit quinta essentia cuiuslibet materiae simplicis.
Caput primum.
PRimum ergo sciendum, quid essentia quinta cuiuslibet rei &
materię simplicis sit, quo cognito, facile reliqua liquebunt.
Marco enim Cicerone teste, omnis ea quae dere aliqua datur
institutio, a definitione proficisci debet: vt intelligatur de quo
sermo habendus sit. Quare quintam essentiam scito esse quin¬
tumesse rei cuiussibet habentis formam & speciem, & animam
subtilissimam extractam acorpore suo tanquam a materia crassiori, & super¬
fluitate quattuor elementorum per subtilissimam & extremam distillatio¬
nem, quae vt fiat infra docebimus. Cęterum ne miretur aliquis quod a no¬
stris hominibus fuerit incognita diu ars ista, multi enim priscorum philo¬
sophorum sic hac in re laborarunt, vtper eam hominis vitam nutrirent, fo¬
uerent atque quàm longissime tribuerent, mortem differrent, statutumque na¬
turae terminum attingerent, neque tamen, quod vanis promittere facile est
vitam ipsam supra statutum a Deo finem prolongarent, id quod Pau¬
lus ait, omnibus semel moriendum esse, quare corruptibili aliquo medica¬
mento vitam perpetuo seruare incorruptam, vt naturae alienum est, sic hanc
in omnem seruare aetatem illesam medicamento incorruptioni vicino, na¬
tura potens est, quod vt optimefiat, optimum antidotum est quinta essen¬
tia, quae quum res clementaris non sit, sed ceue anima quaepiam a suo cor¬
pore secreta, ita vt nulla in ea remaneat qualitas frigida aut calida: humi¬
da vel sicca, quae habent in se quattuor elementa, reliquaque omnia mix¬
ta. Quo vel maxime fit, vt incorruptibili naturae sit proximum quintum hoc
esse, sic vt quicquid ei commisceatur, incorruptibile quodammodo esse videa¬
tur. Nam confert & restituit omnes vires per elementorum excrementa homini
demptas. Estque spiritus vitae, cum digerat cuncta indigestibilia, abscindatque
nes qualitates superfluas. Carnes a corruptione conseruet, elementata con¬
fortet, iuuentutem pristinam restauret, spiritum viuificet, molle induret,
durum mollificet, Spissum rarificet. Tenue inspisset. Macrum impinguet,
Pingue extenuet, Calidum infrigidet, Frigidum inflammet, Humidum
desiccet, Desiccatum humectet: repellatque omnem complexionem corpo¬
ri aduersam. Proinde humorum superfluorum incommoda extinguit, ca¬
lorem naturalem instaurat, ita vt ad vitae sustentationem a summis philo¬
sophis conuenientius inueniri nihilpotuit vnquam. Iam vero quinta li¬
cet essentia habeat aliquando complexionem rei sibi adiunctae (nam cui¬
cumque rei complexionatae adiungitur illius ad se complexionem trahit)
Tamen si est sola per se nullam omnino habet in se ex quattuor qualitati¬
bus, aereis videlicet, nec aqueis, nec igneis, nec terreis, quod à philosophis
peritis feliciter ex eiusdem finitionis conditione dignoscis seu diiudicati pot¬
est.