Coelum philosophorum

113
De quinta essentia.
IIII.
est. Quarto ergo & vltimo scias etiam ipsam quintam essentiam non ha¬
bere alíquid de elemento terreo frigido vel sicco: quia melancolicas egritu¬
dines (quae frigidae sunt & siccae) curat. Ergo pro condusione vides ipsam
nec esse calidam velfrigidam, nec humidam vel siccam, quum sit res tem¬
peratae naturae, ex cedens omnia elem enta quae sub coelo sunt. Quum enim
administratur alicui, facit ipsum corpus temperatum, nec a temperantia sua
recedit, assumendo aliquam qualitatum vel complexionum. Nec etiam se
quitur quod sit medicina infirmitatum frigidarum propterea quod sit natu¬
rae calidae, nec etiam cum curet calidas quod sit frigidae. Nam duo contra¬
ria non possunt in vno corpore existere, quia vnum contrarium ab alio
expellitur. Ideo videmus ipsam non debere dici calidam vel frigidam, nec
siccam vel hum idam. ex quo curat ptisicos, qui sunt calidi & sicci, & idro¬
picos, qui sunt humidi & frigidi, sed omnes illae quattuor qualitates in ea
sunt corruptę & sublatae penitus. Et quanquam non sit elementum, est tamen
res temperata, per elementa ipsa purificata, & extractam a fecibus quattuor elemen¬
torum, quae sunt corruptionis causa potissimam. Segregant igintur illae feces
tanquam corpus grossissimum a sua materia tanquam ab anima subtilissima per
scientiam distillationum. Quia quinta essen. vocabulum commune omnium rerum que
formam habent & speciem ad extrahendum ab ipsa re. Et licet potissimum de
vino intelligatur, tamen quamplures sunt aliae materiae exquibus elici &
educi potest ipsa quinta essentia, sicuti ex omnibus metallis, ex omnibus
fructibus, ex carne, ex ouis, radicibus, herbis & alijs quampluribus, sicut
infra docebitur. Sed tamen omnia alia excellit quintum esse, propter ni¬
miam suam subtilitatem, & ideo à quampluribus philosophorum fuit ap¬
pellatum coelum philosophorum. Nam sicut ipsum coelum se habet erga
quattuor elementa, ita etiam se habet coelum hoc philosophorum (quin¬
tam essentiam puto) erga quattuor qualitates corporis humani, quod ex
ipsis elementis compositum est. Appellatur etiam a quibusdam aqua ar¬
dens, quoniam in igne (dummodo sit ad suam perfectionem & extremam
distillationem deducta, nullam superfluam humiditatem in ipso vase
relinquens vt infra de modo ipsam cognoscendi docebitur) comburitur
A quibusdam vero dicitur ipsa anima vini. Nam sicut ipsa anima nobi¬
lior est suo corpore, sic etiam ipsa quinta essentia, quae per veram distillati¬
onem extrahitur, nobilior est ipso vino ex quo educitur. Nuncupatur quo¬
que ab alijs aqua vitae: eo quod vitam humanam à corruptione conseruet,
sicut videmus, quod administratur habentibus Sincopim. Et quia vario
modo extrahitur, de primo modo dicemus.
Quomodo extrahitur quinta essentia vini perdistillatorium.
Caput ij.
A iiij Cogni¬
De quinta essentia.
IIII.
est. Quarto ergo & vltimo scias etiam ipsam quintam essentiam non ha¬
bere alíquid de elemento terreo frigido vel sicco: quia melancolicas egritu¬
dines (quae frigidae sunt & siccae) curat. Ergo pro condusione vides ipsam
nec esse calidam velfrigidam, nec humidam vel siccam, quum sit res tem¬
peratae naturae, ex cedens omnia elem enta quae sub coelo sunt. Quum enim
administratur alicui, facit ipsum corpus temperatum, nec a temperantia sua
recedit, assumendo aliquam qualitatum vel complexionum. Nec etiam se
quitur quod sit medicina infirmitatum frigidarum propterea quod sit natu¬
rae calidae, nec etiam cum curet calidas quod sit frigidae. Nam duo contra¬
ria non possunt in vno corpore existere, quia vnum contrarium ab alio
expellitur. Ideo videmus ipsam non debere dici calidam vel frigidam, nec
siccam vel hum idam. ex quo curat ptisicos, qui sunt calidi & sicci, & idro¬
picos, qui sunt humidi & frigidi, sed omnes illae quattuor qualitates in ea
sunt corruptę & sublatae penitus. Et quanquam non sit elementum, est tamen
res temperata, per elementa ipsa purificata, & extractam a fecibus quattuor elemen¬
torum, quae sunt corruptionis causa potissimam. Segregant igintur illae feces
tanquam corpus grossissimum a sua materia tanquam ab anima subtilissima per
scientiam distillationum. Quia quinta essen. vocabulum commune omnium rerum que
formam habent & speciem ad extrahendum ab ipsa re. Et licet potissimum de
vino intelligatur, tamen quamplures sunt aliae materiae exquibus elici &
educi potest ipsa quinta essentia, sicuti ex omnibus metallis, ex omnibus
fructibus, ex carne, ex ouis, radicibus, herbis & alijs quampluribus, sicut
infra docebitur. Sed tamen omnia alia excellit quintum esse, propter ni¬
miam suam subtilitatem, & ideo à quampluribus philosophorum fuit ap¬
pellatum coelum philosophorum. Nam sicut ipsum coelum se habet erga
quattuor elementa, ita etiam se habet coelum hoc philosophorum (quin¬
tam essentiam puto) erga quattuor qualitates corporis humani, quod ex
ipsis elementis compositum est. Appellatur etiam a quibusdam aqua ar¬
dens, quoniam in igne (dummodo sit ad suam perfectionem & extremam
distillationem deducta, nullam superfluam humiditatem in ipso vase
relinquens vt infra de modo ipsam cognoscendi docebitur) comburitur
A quibusdam vero dicitur ipsa anima vini. Nam sicut ipsa anima nobi¬
lior est suo corpore, sic etiam ipsa quinta essentia, quae per veram distillati¬
onem extrahitur, nobilior est ipso vino ex quo educitur. Nuncupatur quo¬
que ab alijs aqua vitae: eo quod vitam humanam à corruptione conseruet,
sicut videmus, quod administratur habentibus Sincopim. Et quia vario
modo extrahitur, de primo modo dicemus.
Quomodo extrahitur quinta essentia vini perdistillatorium.
Caput ij.
A iiij Cogni¬