113
Variae viae ad eliciendum quinta essen. a corporibus. XIII
fuisset calcinatum, & in puluerem subtilissimum redactum, vel quod lami¬
netur tenuissime, & postea in parua frustra scindatur, quia ex ipso facili¬
us virtus extraheretur, si sit ita minutim scissum, quam si sit laminatum. Sit
tamen aurum naturale in mineris terrę repertum, non quod humana subti¬
litate & industria sit factum. Hoc enim virtutem nullam habet, ad conser¬
uandum vitam humanam, sed magis est deceptio & obfuscatio oculorum.
Quis enim alchimistarum audeat se iactare, aurum vnquam absque materia
venenosa (quę est mercurius) composuisse. Et ideo reuera hoc alchimistarum
aurum, licet colorem veri auri habeat, formam etiam ac clangorem et pon¬
dus, tamen non habet virtutem sicut aurum minerale. Talis ergo essentia
vini potest ab ipso vino optime extrahi, secundum opinionem & doctri¬
nam veterum. Quorum ego viam (omissis alijs verborum ambagibus)
enarrabo. Accipe aurum, & mallea subtilissime, ad resoluendum in formam
potabilem coloris auri. Quoper se, aut etiam alijs medicinis appositis, po¬
terimus vti, vt infra docebitur. Quam quam etiam sit alia via reperta ad resol¬
uendum aurum cum aqua forti, aut cum aceto distillato, aut per vrinam
humanam distillatam, de quibus loqui non conuenit in loco medicinę, quum
magis sint corrosiua naturę quam salubria. Et quamquam possit huic materię ac¬
cutę aliquid adimi, vt quidam volunt, tamen non est securum, & non be¬
ne credibile. Et si fieri posset: nullem tamen eo vti. Philosophi enim nostri
dicunt, inter duo dubia certius esse eligendum, & incertius fugiendum.
Eam ob causam monstrabimus faciliorem & subtiliorem viam separandi
quintam essentiam à quattuor elementis: & in vnum esse digerendi, per
acuitatem quę in ipsa est mixta, cum subtilitate, per quàm aurum & argentum
& alia metalla possunt resolui. Etiam extrahendi virtutem ex ipsa, vt in for¬
mam potabilem, aquę similem reduci possit: per quàm acuitatem ipsa metalla
resoluuntur, & per nihil aliud: dum quattuor elementa nondum sint sepa¬
rata, & terra ipsa calcinata, siue per audustionem facta & versa in salem:
calcem: vel cinerem: in forma cuiusdam lapidis, dicti ab aliquibus antiquorum
Lapis philosophorum. Et vię sunt duę. De communiori aliquid factum, cum
discretione ex trahitur de vino supra dicto: in quo est magnus labor. Ta¬
ceo (sicut prius docui) ipsam subtilem substantiam tanquam animam: a grosso
hoc est ab ipso corpore segregatam, per suam subtilitatem rem aliquam sub¬
tilem subtiliorem posse facere & penetrare, per quod vires & efficacia eius
mirum immodum multiplicatur. In tali ergo essentia potest extrahi virtus
cuiuslibet rei: sicut Solis, Lunę, & aliorum metallorum: margaritarum, la¬
pidum preciosorum, herbarum & cetera id genus alia, sed non potest dissolui au¬
rum. Alia autem via est: quod separando ab ipsa quin. essen. aerem, ignem aquàm
& terram: postea apponendo per calcinationem terrę alijs qualitatibus, & in
vnum sublimando: per crebram distillationem circularem, & digestionem
C potest
Variae viae ad eliciendum quinta essen. a corporibus. XIII
fuisset calcinatum, & in puluerem subtilissimum redactum, vel quod lami¬
netur tenuissime, & postea in parua frustra scindatur, quia ex ipso facili¬
us virtus extraheretur, si sit ita minutim scissum, quam si sit laminatum. Sit
tamen aurum naturale in mineris terrę repertum, non quod humana subti¬
litate & industria sit factum. Hoc enim virtutem nullam habet, ad conser¬
uandum vitam humanam, sed magis est deceptio & obfuscatio oculorum.
Quis enim alchimistarum audeat se iactare, aurum vnquam absque materia
venenosa (quę est mercurius) composuisse. Et ideo reuera hoc alchimistarum
aurum, licet colorem veri auri habeat, formam etiam ac clangorem et pon¬
dus, tamen non habet virtutem sicut aurum minerale. Talis ergo essentia
vini potest ab ipso vino optime extrahi, secundum opinionem & doctri¬
nam veterum. Quorum ego viam (omissis alijs verborum ambagibus)
enarrabo. Accipe aurum, & mallea subtilissime, ad resoluendum in formam
potabilem coloris auri. Quoper se, aut etiam alijs medicinis appositis, po¬
terimus vti, vt infra docebitur. Quam quam etiam sit alia via reperta ad resol¬
uendum aurum cum aqua forti, aut cum aceto distillato, aut per vrinam
humanam distillatam, de quibus loqui non conuenit in loco medicinę, quum
magis sint corrosiua naturę quam salubria. Et quamquam possit huic materię ac¬
cutę aliquid adimi, vt quidam volunt, tamen non est securum, & non be¬
ne credibile. Et si fieri posset: nullem tamen eo vti. Philosophi enim nostri
dicunt, inter duo dubia certius esse eligendum, & incertius fugiendum.
Eam ob causam monstrabimus faciliorem & subtiliorem viam separandi
quintam essentiam à quattuor elementis: & in vnum esse digerendi, per
acuitatem quę in ipsa est mixta, cum subtilitate, per quàm aurum & argentum
& alia metalla possunt resolui. Etiam extrahendi virtutem ex ipsa, vt in for¬
mam potabilem, aquę similem reduci possit: per quàm acuitatem ipsa metalla
resoluuntur, & per nihil aliud: dum quattuor elementa nondum sint sepa¬
rata, & terra ipsa calcinata, siue per audustionem facta & versa in salem:
calcem: vel cinerem: in forma cuiusdam lapidis, dicti ab aliquibus antiquorum
Lapis philosophorum. Et vię sunt duę. De communiori aliquid factum, cum
discretione ex trahitur de vino supra dicto: in quo est magnus labor. Ta¬
ceo (sicut prius docui) ipsam subtilem substantiam tanquam animam: a grosso
hoc est ab ipso corpore segregatam, per suam subtilitatem rem aliquam sub¬
tilem subtiliorem posse facere & penetrare, per quod vires & efficacia eius
mirum immodum multiplicatur. In tali ergo essentia potest extrahi virtus
cuiuslibet rei: sicut Solis, Lunę, & aliorum metallorum: margaritarum, la¬
pidum preciosorum, herbarum & cetera id genus alia, sed non potest dissolui au¬
rum. Alia autem via est: quod separando ab ipsa quin. essen. aerem, ignem aquàm
& terram: postea apponendo per calcinationem terrę alijs qualitatibus, & in
vnum sublimando: per crebram distillationem circularem, & digestionem
C potest