469
Maceratio.
72
ALCHEMIAE LIB. I.
Maturatio est quadruplex: Digestio, & Circulatio: quarum vtraque
peragitur calore miti gradus primi vel circiter in fimo, balneo, amurca, con¬
cisis culmis, vaporario sicco, foeno humido, gigartis, sole, &c. Deinde fer¬
mentatio & proiectio.
CAPVT LVII.
De Digestione.
Digestio est maturatio simplex, qua in calore digestorio res inconcoctae
digeruntur.
Id enim est digerere, ad modum digestionis naturalis ciborum in ven¬
triculo, competente cuiuis calore, concoquere, & dispositum ad vim exe¬
rendam reddere. Ita etiam intractabilia digerendo euadunt operibus apta &
mitiora: & si quid inest semicoctum, perducitur ad partium absolutarum
conditionem, vt postea abundantior sit essentiae messis. Hoc nomi¬
ne digestio inseruit nonnunquam elaborationibus: & alio vocabulo etiam
Maceratio appellatur. Apud Mesuen etiam Nutritio (veluti cùm scoria
dicitur diu aceto nutriri, pro macerari, vt exponit Manardus). Immitis enim
pars, seu succus quasi edomatur vt mitis fiat, & non tantum essentiam au¬
geat, sed & facilè abstrahi à fecibus inertibus possit. Nam maceratio
quandam vim habet penetrandi, reserandi, & ab impuritatibus libe¬
randi.
Porrò digestio spissos humores subtiliat: aquositatem restantem in
succis concoquit: acerbitatem mitigat (vt videre est in vino) opaca illu¬
strat. Et tunc famulatur ei etiam separatio. Quando enim feces subsede¬
runt, aut aliquid impuri enatauit, quod antea in interioribus erat occulta¬
tum: id tollendum est per modos separationum. Ita digestio pro rectifica¬
tione est, non tantum vt modo dicta tollantur, sed & si quidem pyreumatis
contractum est. Eadem ministrat interdum coagulationi & fixationi,
& caet.
Administratio eius est talis. Res digerenda vasi tanquam ventricu¬
lo includitur, vndique stipatis accessibus, nisi cùm diuaporatio est coniun¬
cta, vt in empyreumatis correctione, coagulatione, & similibus. Tunc
nim exiguum foramen in operculo relinquitur, & iustum tempus obserua¬
tur, ne quid de substantia pereat. Quod si est merus succus aut liquor; res
plana est. Sin minutal herbarum & similium, vel proprius succus relinquen¬
dus est, vel foris analogus humor addendus, quod tamen nonnunquam fit
etiam in diuersi generis liquoribus (veluti cum olea digeruntur cum vini
spiritu, &c.) vbi procliuitas est ad putredinem, nec adiectum menstruum
ei satis cauere potest. Non enim debet fieri putrefactio cùm quid digerimus,
licet digestio possit esse ad eam via: saladijciendum est. Ita apparatum vas
collo¬