469
Vt in vino,
oleo, melle,
&c.
124
LIB. II. ALCHEMIAE TRACT. I.
aqua pura, nonnunquam albo oui adiecto, colore exaltantur, quod ipsum
non rarò etiam in meris liquoribus defoecandis spectatur, vbi concurrit
magisteriam separationis, & colorationis.
Quaedam insolando ab humectatione tinguntur, vt lintea, pili, fungi,
&c. Idque non superficietenus tantum, sed & penitus. Vulgares elutiones
per aquas saponatas, lixiuia &c. Lotricum officinae sunt relictae. Paulò inte¬
rius est & occultius, cum infecti maculis panni per aquam calcis, vel è fun¬
gis piperatis stillatam colori pristino restituuntur; (quanquam si interius
penetrarit macula, videatur ars fullonum certior esse; illae autem aquae for¬
san duntaxat externas notas à pingui, &c. Tollunt, & sic ad sequens caput re¬
cidit labor). Singulare est quod spiritus vitrioli rubescat si per emporeticam
chartam traijciatur.
TRACT. I. CAPVT XV.
De coloratione externa.
Coloratio externa est cum superficietenus duntaxat color exaltatur.
Id fit varijs modis, quibus aliter atque aliter disponitur subiecti faci¬
es externa ad lumen diuersimodè terminandum, vnde oritur color diuer¬
sus, (isque vel in eadem specie illustrior & veluti interpollis, vel obliterata
priore ad diuersam nobilior, vt & supra.)
Operationes quibus id perficitur, sunt diuersae. Excellunt gradationum
species, item maturationes, calcinationes, coadunationes vel illitiones, &c.
Quaedam item praeparatoriae vt coctio, extersio, expolitio lotio, &c. de qui¬
bus in exemplis.
Ita metalla, & gemmae potissimum exaltantur ad splendorem & gra¬
tiam externam, seu mundiciem & ornatum (quanquam malitiae plus nimio
dantes in fraudem & fucum inhonestum, vt alia, ita & hoc artificium con¬
uertant vulgò.) Est autem nitoris conciliandi modus vulgaris iste, vt tripela
terra vel in adamante puluis eiusdem, (in crystallo tamen etiam contes adhi¬
bent) inspergatur orbi plumbeo quem continet alius ligneus: artifex siny¬
stra admoueat gemmam, dextra verset orbem, atque ita affrictu mutuo expe¬
ctet polituram, quae fit absolutior cum idem lapis postea etiam corio Alces
extenso in orbe ligneo affricatur, veteres cotibus naxijs vtebantur. Me¬
tallicaquo pacto cotibus olearijs, aquarijs, salinarijs &c. Poliantur, notissi¬
mum vel vulgò est. Sed & gradationes eis conueniunt ad idem efficien¬
dum.
Aurum graduatur colore proptio foris duntaxat in numismatis, & si¬
milibus, si coquatur in vrina vel aceto, cui mistus sit salammonius & aerugo:
aut in aqua mellis; aut stercoris humani stillatitia; aut lixiuio facto ex sul¬
phure & calce viuis; aut sal ammonius aerugo, tartarus soluuntur in ace¬
to, in quo coquitur aurum: aut sulphuris sublimati quadrans soluitur in
libra