469
Paracelsus li¬
quor in chirurgia
magna
Paracelsus Sul¬
phur est re¬
rum siccarum
liquor humi¬
darum, sal
coagulat
trumque. Item:
humidum est
liquor, quod
ardet, sulphur
quod rema¬
net post vsti¬
onem, sal.
tem, sal est
vitae necisque
balsamus.
Nota princi¬
piis succeda
neas esse es¬
sentias hac:
aquas, olea,
alkali.
234
LIB. II. ALCHEMIAE TRACT. I.
Manifestum ex definitione est alia haec principia esse ab Aristotelis, & non
prima omnium intelligi, sed in quouis genere prima, quanquam illis sint analogia.
Principiorum autem vires tum in elementaribus partibus, tum coelesti fundantur.
Itaque quodammodo & haec ad elementa accedunt, quodammodo ad essentias.
Vox compositionis hic non materialiter tantum sed & formaliter, & effectinè acc¬
cipitur: concurrit enim materialis compositio propter principiorum virtutes. Ipsa
tamen non materiatenus omnia intelliguntur, vt patebit.
Principia sunt tria: Mercurius, sal, & sulphur.
Mercurius est principium materiale, vaporosum, naturae aquae, subie¬
ctum nimirum generationis, cui per vim formantem imprimitur forma, &
absolutio adest.
Sal est principium terreum cum virtute terminante coagulanteque,
& sic etiam conseruante. Itaque & proximum est materiae, & facilè cum ea
conspirat.
Sulphur est principium formatiuum, aereum partim, partim etiam
gneum, & aethere ae naturae particeps, per quod virtus, & vita inest rebus.
Quare & balsamus naturae appellatur.
Ita sal terminator est sulphur informator vim plasticam habens, Mercu¬
rius vapor vnctuosus est, qui ab illis patitur. Formam essentialem Chymici relin¬
quunt Physicis considerandam. Alij ista principia ita describunt: Quaeuis viua,
mobilis & spirituosa species, quae in halitum attenuari potest, est mercurius: sicca,
conseruans, & acuens est sal: vrens calida, & purissima est sulphur. Notabis hic
peculiarem significationem vocis Mercurius, quam non potes conuertere cum
hydrargyro, vt alias. Ita vita hic non est illa Galenica aut Aristotelica, sed Chy¬
mica, quae respicit crasin, vnde sunt facultates & vires. Paracelso non rarò cro¬
cus & oleum, & balsamus, &c. Quod his formis educatur principium vitae, seu
sulphur, &c. Quanquam ei & sal nomine balsami nuncupetur in Chirurgia
magna quin & liquor mercurialis lib. 5. partis 3. Chirurgia magna quod ei familia¬
re sit delirare. Sic aliud est sulphur hoc, aliud sulphur vulgi, atque etiam
in alijs artis partibus, quanquam illi qui disciplinae morem ignorant, hanc dili¬
gentiam rideant, non concedentes Chymicis, quod vulgatae officinae.
Quanquam autem ista principia secundum artem è misto segregata,
sint summè in suo genere exaltata: tamen nomina nonnunquam accom¬
modantur etiam ijs quae istis sunt cognata, sicut & vicissim accipiunt ab
lijs, veluti mercurius phlegma vocatur, sal, terra, vel nomine essentiali, al¬
kali, sulphur, oleum, crocus, anima, tota natura (sed alienius).
Principia haec singula vicissim distribuuntur in mineralia, vegetalia,
& animalia, secundum classes mistorum, quia ex illis segregantur. Sunt ta¬
men illarum rerum quaedam magis mercuriales, quaedam saliares, quae¬
dam sulphureae magis, ita vt aliquando admodum paucum sulphur inuenias
& sic de aliis.
Segre¬