469
371
DE EXTRACTIS.
fusa extrahuntur in lixiuium essentiale, quod per calorem siccum coagula¬
tur secundum artem.
Potissimum cineres rerum perfunduntur aqua propria vel fontana,
cum aqua digeruntur triduo post fornacem calentem. Effunditur liquor,
& colatur aliquoties per chartam in linteo positam super vase. Coagulatio
fit in vitro.
Duplex enim lixiuium est, elementale, vt quod sit ex vulgari cinere, in quo
sal potius est elementalis quam essentialis, licet nontotam perdat rei naturam, &
essentiale, de quo hic.
In quibus plus est fixae substantię quàm volatilis, vt essentia, vel nullam
vel non admodum notabilem faciat iacturam, ea etiam apertè possunt in
calcem vri. Et tunc etiam aqua feruens affunditur, instituiturque maceratio
diuturnior crebro mutato menstruo.
Omninò studendum est, ne proprius & radicalis humor comburatur,
maneatque tantum vel arena, vel sal elementalis, qui nihil vel parum habet
de essentia.
Alkali potissimum sit ex vegetalibus & animalium partibus: ex minerali¬
bus autem non multis. Nam plaerumque loco alkali conficitur magisterium calcis,
vel stores essentiae quintae aut tincturae, &c. vt in metallis & gemmis.
Alkali tamen plumbi, quod & dulcedo vocatur, ad tincturarum modum
sit per acetum destillatum soluendo coagulandoque. Depuratur repetitis operibus, at¬
tenuaturque ita, vt etiam eliquescat.
E lapidibus calcariis promtius efficitur: Aqua seu humor cum quo extra¬
bitur, debet esse aqua pluuia, vel stillatitia, ne fontanarum gypsum, tophus aut
liae peregrinitates admisceantur. In vegetalibus accipimus eiusdem speciei
quam, quae prius ex illis modico balneo sit destillata: veluti ex absynthio aqua elici¬
tur citra combustionem fecum. Hae postea clauso vase calcinantur in cineres, qui¬
bus affunditur aqua prior modicè calefacta. Tamdiu autem affundi debet, donec
in cineribus nulla sentiatur acredo. Deinde eandem aquam nouis affundimus cine¬
ribus, quousque euadat acerrima: Vltimò affunditur aqua feruens. In colatorij fun¬
do, eiusdem herbae ramenta loco straminis ponuntur: atque ita virtus augetur. Inter¬
dum coquuntur cineres in aqua crebrò mutata, donec salsugo sit elicita, scilicet
tunc cùm sunt firmiter compactae, quomodo solet fieri etiam in alumine & sale ni¬
tro extrahendo. Si opus est, cinis extractus iterum calcinatur, & porrò perfundi¬
tur aqua. Sed tunc potius sal fiet elementalis. Lixiuia coagulantur diuaporando
super igni prunarum lento. Prius tamen colanda sunt diligenter per crassum pan¬
num: Vitandus ignis vehemens est, ne sal volatilis pereat. Itaque & malunt qui¬
dam vti destillatione, qua aqua abstrahatur. Nec coquitur ad siccum, sed tantum
ad melleam consistentiam vt ex olla eximi possit, item ne vrinam sapiat. Reliqua
humiditas sinitur modesto sole difflari. Si nimia est quantitas lixiuij, vt vas capere
id nequeat, perpartes infundatur, vel diuersis ollis coaguletur. Nonnulli pri¬
mùm
ccc 3