485
cognoscit unus artifex & efficit & potest uti uel non. Sunt
& aliae artes ab ijs non absolute, id est, artificiales, sed po¬
tius naturales sicut ars medicinae & ars plantationis & inser¬
tionis plantarum & uzifur & uitrorum, quia ex parte mi¬
nistrationis sunt artes, & ex parte autem formae sunt natu¬
rales. Quia quorumcunque formae & operationes sunt na¬
turales ipsa sunt à natura ars alchimiae talis est. Est &
aliud genus artis seu artium de non entibus in rerum natu¬
ra, sed de entibus factis ab intellectu sicut Grammatica,
Logyca, Rethorica & sub hoc genere non est haec. Et quia
in omnibus artibus speculatio & inuestigatio, operationem
praecedit necessario ideo hic sic fieri debet. Speculatiui enim in¬
tellectus finis est ueritas quam nunc inquirimus & primo.
Practici uero opus quod eum sequitur, ut est secundo metaphi¬
sicae, & sexto ethicorum, quia opus est istud quod post desi¬
deramus, quia posterius non absoluitur à priori.
Notandum quod philosophus primo de anima docet hunc, eundem
modum inuestigandi & ratio est quia sic deuenimus in co¬
gnitionem causae, unde in secundo posteriorum dicit. De eo quae¬
runt omnis quaestiones quo cognito cessat omnis quaestio. Hoc
autem quod quaeritur est causa uel medium ut ibi dicit. ergo
cognito medio quaestions huius artis, cessabit & quaestio.
* Notandum hic quòd multiplex est causa uel medium, scilicet
intelligibile, reale siue sensibile, naturale & artificiale.
Videtur ergo irrationale aliquem ponere se in opus eius nisi
inuestigatione causae uel medij praecedente. Similiter incon¬
grue & inutiliter conantur quaestionem huius artis determi¬
nare medio quaestionis non cognito quia non potest aliquis quae¬
stionem aliquam determinare, nisi cognoscat medium primo
A ij