RATIONES
mus
iudicare
per
sensum,
sic
nec
econuerso
ut
patet
in
eodem.
Et
sicut
elicitur
ex
uerbis
eius
secundo
coeli
&
mundi
contra
illos
qui
dicunt,
terram
moueri
circulariter,
&
terram
esse
in
coelo
unam
ex
stellis,
&
locum
ignis
esse
in
centro,
quia
in
sensibilibus
debemus
iudicare
per
sensum,
ergo
qui
hanc
artem
ab
intellectu
non
esse
ueram
arguunt,
nihil
probant.
Quod
si
eis
sensibile
deficiat,
cuius
causam
supra
ostendimus,
hoc
non
probat
artem
non
esse
ueram
sufficienter.
Immo
magis
probat
contrarium,
cum
imperfectorum
alterationes
uersus
perfecta
uideant.
Vnde
de
his
iudicijs
sensus
&
intel¬
lectus
philosophus
decimoseptimo
de
animalibus
de
generatio¬
ne
apum
dicit,
quòd
ex
ratione
probauit,
generationem
apum
talem
esse
ex
accidentibus
quae
nunc
uidentur
circa
ipsas,
non
tamen
accidentia
sufficienter
accepta
sunt,
quòd
si
sumantur
tunc
sensui
magis
quàm
rationi
credendum
est.
Ampli¬
us
dicimus
quòd
probare
&
syllogizare
hanc
artem
esse
ue¬
ram
apud
ignotos
incredulos
&
insensatos
est,
sicut
syllogiza¬
re
de
coloribus
figuris
&
motibus
apud
caecos,
&
de
sonis
&
uocibus
apud
surdos.
quantumcunque
enim
eis
in
ijs
pro¬
bes
quid
uerum
non
confitebitur
aliquis,
quia
medium
non
sentit
nec
intelligit,
ergo
nec
iudicare
nec
confiteri
potest.
Vnde
philosophus
primo
ethicorum.
Vnusquisque
bene
iudi¬
cat
de
ijs
quae
cognoscit,
&
eorum
est
bonus
iudex.
Et
in
primo
Topicorum,
qui
enim
sentit,
aliquomodo
iudicat.
Et
in
eodem,
qui
negat
niuem
esse
albam
indiget
sensu:
unde
idem
in
principio
posteriorum
dicit.
Omnis
doctrina
&
o¬
mnis
disciplina
intellectiua
ex
praeexistenti
fit
cognitione.
Ideo
idem
in
eodem
capitulo
dicit.
Si
enim
aliquis
sensus
defi¬
cit,
necesse
est
illam
scientiam
deficere,
quae
per
illum
sensum
acquiritur.
Similiter
&
in
reliquis
sensibus
est
inducere.