485
PRO ARTE. 25
tium determinatas diuino iudicio absque consideratione arti¬
ficis aliqua, quoniam cognitio talium prodest, ad speculatio¬
nem solam, ad operationem uero minime & poterit cum
hoc transmutare omne metallum ut dictum est ita, quòd à
puris naturalibus in nullo declinare comperiat. Et si¬
gnum sensatum inducens nos credere debere hoc est, quia ui¬
demus metalla imperfecta alterari per artem à quibusdam
rebus suis generis, & extranei, quamuis non transmutantur,
tutia enim alterat aes in colorem auri, auripigmentum au¬
tem seu arsenicum in albedinem argenti quamuis comburat,
& fumus saturni congelat argentum uiuum. De extraneis
autem dicimus, quòd cortex mali granati conuertit ferrum
in chalibem, et fumus capillorum citrinat argentum. Quia
ergo ad alterationem expectamus transmutationem, cum
per haec extranea non possit fieri. quia eorum alteratio non
profundatur usque ad occulta corporis, tunc cum uideamus
alterationem aliquantulum profundari à suis similibus, absque
praeparatione aliqua eorum, ut si milentur auro & argen¬
to, non debet quisquam dubitari quin sit propinqua potentia
in ijj nel alijs ita ut ars ducat in actum, & perfectionem
ipsam scilicet potentiam. Cum ergo ex generatis ex utroque
uapore conseruantibus naturam uaporum, & spirituum,
scilicet ex argento uiuo & sulphure, natura generat corpora me¬
tallorum omnium, propterea quòd in illis spiritibus sunt
omnia corpora in potentia, potuit natura illam potentiam du¬
cere ad actum, quia natura secundum ordinem praeponit po¬
tentias actibus; & sic ex potentia non fixi, facit fixum, &
iconuerso, & ex mundo facit mundum, & ex immundo
immundum & ex immundo extrahit mundum, & ipsum
retinet. Ars ergo post contemplationem omnium istorum se
D