485
RATIONVM PHILOSOPHI. 66.
arcana naturae in generatione metallorum. Ponemus aurum
solum habere actum primum & secundum, ergo formatum
& ens & perfectum & completum & ultimum. Reliqua
autem metalla ponemus esse in propinqua potentia, ad ipsum,
ergo non formata nec entia actu, nec perfecta, nec completa,
nec ultima, Potentiam tamen remotam & remotissimam iam
transierunt. Si igitur sunt in profinqua potentia tali, non
egent nisi modica mutatione & erunt in termino motus ad
quem, siue in actu primo, & formata erunt forma auri
siue hoc fiat operae naturae in suis mineris per tempus, siue ope¬
re artis in momento. Natura ergo denudando ea ab illa for¬
ma reducit ea in materiam primam & perficit in forma auri
et sic forma facit ars quia denudando materiam datur forma.
RVRSVS. dicimus perfectum & imperfectum, tri¬
pliciter in rebus dici uno modo in habentibus eandem formam.
Alio modo in habentibus diuersas formas, tertio modo in or¬
dinatis ad eandem formam. De primo modo dicimus,
quòd cum perfectio rei sit per formam & non per materiam,
tunc quaecunque peruenerunt ad eandem formam, peruene¬
runt ad eandem perfectionem cum sint in eodem termino mo¬
tus sed ratione earum quae consequuntur ad formam et deser¬
uiunt formae possunt dici perfecta uel imperfecta, ut homo
habens organa completa potest dici perfectus, habens autem
ea imperfecta & male disposita dicetur imperfectus & de
tali perfectione uel imperfectione non est sermo in metallis.
De Secundo modo dicimus quòd in habentibus diuersas for¬
mas per se distinctas & non adinuicem ordinatas, res ha¬
bentes nobiliores formas alijs habent eis perfectiores, ut ho¬
mo dicitur perfectior equo & equus asino, & de hac perfe¬
ctione & imperfectione similiter non loquimur in metallis,
I ij