485
RATIONES. ARTIS
plete, ita quòd etiam argentum quoddam scatesim passum
est in comparatione ad auru: Optesin autem passum est aurum.
Notandum quid digestio epsesis & oppositum eius molensis
dicitur elixatio & fit à calido & humido extrahendo de ma¬
teria quae digeritur, multum de humido naturali. Cum au¬
tem non completur haec digestio dicitur Molensis. Sed dige¬
stio optesis, & eius oppositum, quae est scatesis, dicitur as¬
satio, & fit à calido & sicco cum consumatione humidi na¬
turalis materiae quae digeritur, propter quod assa sunt hu¬
midiora humiditate naturali elixis, ut probatur quarto me¬
teororum. Attende secundum Albertum Magnum quòd al¬
terius est modi euaporatio humidi in elixis, & alterius in
assatis: Cuius ratio, quia spiritu calido existente in aqua
calida circunstante, aliquod elixabile, atrahit ad se humi¬
dum illius elixabilis, quod humidum in elixabili libenter exit,
quoniam inuenit suum simile in circonstantijs humorositate.
Oppositum est de humido assabili, quia inuenit siccum op¬
positum cum calore circonstante ipsum & sic remanet in pro¬
fundo assabilis humiditas naturalis. Quòd si assatio rigida et
aspera, seu fortis esset, humiditatem naturalem dissiparet ci¬
to etc. St igitur calor digestionis optesis complete exhi¬
beatur eis per artem, ut iuuet naturalem calorem digesta
& depurata completae erunt, ergo erunt aurum. Sed ta¬
lis calor potest sie exhiberi, immo & locus etiam secundum
philosophum, ibidem qui dicit sie. Et nihil differt siue
in organis naturalibus siue etiam artificiclibus. si autem
propter eandem nimirum causam uniuersa erunt etc. Et
post dicit. Optesis ergo & epsess fiunt quidem arte etc.
Sic igitur fit generatio metalli noui ex alio metallo, & trans¬
formatio per digestionem completam in organo artificiali.