EXERCItium.
Exercitij
species.
Exercitium
matutinum
validius
esse
debet.
Moderatum,
&
immoderatum
quid
praestet.
Labor
statim
post
cibum
noxius.
Exercitiae
pro
locis
differunt.
Exercitationis
ordo
intermissus.
Aluus
ante
exercitationem
soluenda.
2
DE
MEDICINA
VETERI
ET
NOVA
POTVS,
SOMNVS,
VENVS,
eáque
omnia
mediocria.
MATHETES,
Quomodo
&
quando
corpus
labore
exercendum
est?
GERON,
Manè,
vbi
aliquis
hesternum
cibum
per
somnum
mediocrem
benè
concoxerit:
aluum,
vrinámque
reddiderit:
os
ex
aqua
momento
aceti
diluta
fouerit:
gargarizando
pituitam
euo¬
carit,
vt
spiritus
duci
expeditiùs
possit:
nec
non
vbi
caput
pecten¬
do
repurgarit,
faciemque
&
manus
ex
aqua
pura
eluerit,
ad
exer¬
citia
se
conferet.
Vbi
verò
non
satis
concoxerit,
quod
ex
praecor¬
diorum
tensione,
&
ructibus
deprehenditur,
&
quòd
os
amarum
sit,
aut
oculi
caligent,
aut
venter
perturbetur,
tum
non
dormien¬
dum
solùm
ieiuno
est,
sed
etiam
in
posterum
diem
in
lecto
perma¬
mendum:
nisi
id
citò
quies
sustulerit.
Sin
autem
iam
omnia,
quae
recensui,
rectè
gesta
fuerint,
corpus
exercere
oportet,
vel
leui
am¬
bulatione,
eáque
per
ascensum
&
descensum
potiùs,
quàm
plana:
vel
clara
lectione,
vel
pila,
vel
armis,
vel
cursu:
idque
tam
diu,
do¬
nec
illud
madere,
nondum
autem
Iudare
incipiat:
vel
certè
vsque
ad
lassitudinem,
quae
citra
fatigationem
siet.
At
validiùs
manè
quàm
vesperi
exercitium
conuenit.
nullo
autem
vehementiore
motus
genere,
corpus
vnquam
exagitandum
est.
Quemadmo¬
dum
enim
moderatior
exercitationis
vlus
maximum
sanitati
tuendae
adiumentum,
ita
immoderatus
summum
corpori
detri¬
mentum
adfert.
Rursus,
vt
ille
cibum
praecedens
valetudini
be¬
nefacit:
sic
statim
post
hunc
adhibitus,
crudos
adhuc
succos
in
ventre
contentos,
per
totum
corpus
distrahit:
vnde
posteà
mul¬
tiplices
&
varij
morbi
generantur.
hoc
nocere
etiam
solet,
si
gra¬
uis
animi
cogitatio
meditatióque,
aut
contentio
protinus
cibos
sequatur.
Illud
quoque
notandum,
exercitationem
primùm
le¬
uem,
deinde
maiorem
adhibendam
esse:
adhaec
in
eo
qui
minùs
laborauit,
benè
autem
concoxit,
ampliorem:
qui
verò
defariga¬
tus
fuerit,
&
minùs
concoxerit,
ei
remissiorem
conuenire.
Porro
exercitia
pro
locorum,
in
quibus
fiunt
ratione,
inter
se
differunt.
sub
dio
enim
meliora,
quàm
in
portica:
in
sole
quàm
in
vmbra:
in
hac,
quam
parietes,
aut
viridaria
efficiunt,
vtiliora
sunt,
quàm
quae
sub
tecto
fiunt:
adhaec
potior
ambulatio
est
recta,
quàm
fle¬
xuosa.
At
si
propter
ciuiles
aliquas
aut
domesticas
necessitates,
aut
infirmitatem,
ordo
exercitationis
intermittatur,
alius
corpo¬
ris
motus
leuior
substitui
debet,
qui
vel
lectica,
vel
pensilibus
ve¬
hiculis,
vel
sella
perfici
potest:
vel
alius
adhuc
facilior,
quo
pri¬
mùm
crura
perfricantur:
deinde
brachia:
posteà
dorsum:
nouis¬
simè
caput.
Sciendum
autem,
quòd
si
aluus
ante
exercitatio¬
nem
non
fuerit
soluta,
hanc,
praesertim
validiorem
differen¬
dam
esse,
donec
illa
per
glandem,
aut
globulum,
aut
clysterem,
aut