COMMENT.
SECVNDI
DIALOGVS
I.
3
aut
alia
domestica
subsidia
deiecta
fuerit:
aliâs
salutaris
esse
non
poterit.
MATHETES,
Quid
si
corpus
in
totum
non
exerceatur?
GERON,
Certè
affligetur,
praesertim
repletum.
vbi
verò
iam
satis
exercitatum
fuerit,
rursus
paululùm
conquiescet,
donec
priùs
quàm
cibus
assumitur,
spiritus
&
calor
remiserint.
nam
his
etiam¬
num
intentis,
crudi
humores
rapiuntur
ad
viscera,
&
magnas
sae¬
pe
obstructiones
illorum
pariunt.
MATHETES,
Cur
exercitatio¬
nem
tantùm
commendas?
GERON,
Quia
illa
natiuum
calorem
excitat,
quo
cibus
ipse
concoquitur:
corpus
firmat,
&
longam
adolescentiam
reddit.
sic
è
contrario
ignauia
illud
hebetat,
imma¬
turámque
senectutem
efficit.
MATHETES,
Quid
si
aliquid
immu¬
tandum
erit?
GERON,
Paulatim
ei
assuesces.
nam
faciliùs
etiam
puer,
vel
senex
omnem
laborem,
quàm
insuetus
homo
sustinet.
atque
ideo
quoque
otiosa
vita
vtilis
non
est.
MATHETES,
Qua
de
causa?
GERON,
Quia
incidere
potest
laboris
necessitas,
&
mul¬
ta
recrementa,
quae
per
vniuersi
corporis
habitum
transire
sole¬
bant,
intrò
plerunque
remorantur,
morbósque
excitant.
Qui
sto
macho
imbecilles
sunt,
sicut
vrbani
praecipuè,
&
literarum
cupi¬
di
penè
omnes,
maiore
obseruatione
indigent,
vt
quod
vel
corpo¬
ris,
vel
loci,
vel
studij
ratio
detrahit,
cura
restituat.
Qui
igitur
be¬
nè
coxit,
manè
tutò
surget,
parúmque
conquiescet.
quòd
si
horis
antelucanis
surgendi
necessitas
inciderit,
redormiet.
Qui
verò
non
concoxit,
ex
toto
conquiescet,
ac
neque
labori
se,
neque
ne¬
gotio
credet:
ne
crudi
humores
in
totum
corpus
distrahantur.
MATHETES,
Iam
satis
te
assequor:
nunc
de
cibo
ac
potu
te
audire
cupio,
quos
non
longè
post
laborem
exhibendos
esse
dixisti.
GERON,
Semper
boni
succi
esse
debent.
primùm
sanè
cibi
liquidi,
aut
humoribus
proximi,
&
leuiores,
qui
alios
praecedant:
deinde
solidiores,
ijque
omnes
pro
ipsorum
qui
illis
vtentur
na¬
tura
&
temperamento,
vti
postea
audies.
Nemo
autem
vni
se
vi¬
tae
generi
addicet,
sed
licet
interdum
in
conuiuio
esse:
interdum
ab
eo
se
retrahere:
modò
plus
solito,
modò
non
ampliùs
sumere.
bis
die
potiùs
quàm
semel
illum
capere
conuenit,
&
semper
quan¬
tùm
natura
ferre
potest.
nunquam
vtilis
nimia
eius
satietas.
nimia
autem
abstinentia
saepe
inutilis
est.
Eodem
modo
nimia
sa¬
tietas
ex
multa
fame,
&
haec
ex
nimia
satietate
idonea
non
est.
pe¬
riclitatur
etiam
qui
semel,
&
qui
bis
die
cibum
incontinenter
con¬
tra
consuetudinem
assumit.
MATHETES,
Quomodo
cibi
inter
se
differunt?
GERON,
Alij
valenter
alunt:
alij
mediocriter:
alij
pa¬
rum.
Primi
igitur
generis
sunt
omnia
legumina,
vt
faba,
lenticu¬
la,
pisa,
cicera,
lupinum,
phaselum:
item
ex
frumentis
panificia:
nec
non
omne
animal
quadrupes
dominatum,
vt
bos:
omnis
fera
A
2
Post
exercitationem
quid
agendum
Exercitationis
vtilitas
Nihil
subitò
mutandum.
Stomacho
imbecilles.
CIBORVM,
potionumque
vires
&
differentia.
Ciborum
differentia
Cibi
valentissimae
materiae.