Bilis
ardentior
quid
efficiat.
Spiritus
&
vires
quibus
resoluantur
Animi
affectus
Vires
opprimentia.
68
DE
MEDICINA
VETERI
ET
NOVA
aculeis
stimulat.
Aliquando
humor
quidam
venenosus
&
exitia¬
lis,
vt
retentum
putridum
semen,
aut
menstruum,
aut
sanguinis
grumus
vapore
spiritus
inquinans,
nunc
syncopen,
nunc
vteri
strangulatum,
nunc
morbum
commitialem,
nunc
alia
mala
inferre
&
vires
supra
modum
offendere
solet.
MATHETES,
Quot
modis
ergò
spiritus
&
vires
resoluun¬
tur?
GERON,
Aliâs
sua
sponte,
quando
corpus
est
calidum,
rarum,
&
laxum:
alias
ex
aëre
feruente
ac
sicco,
exinanitione
immodica,
motu
vehementi,
animi
perturbationibus,
dolore,
&
vigilijs:
ali¬
as
immoderata
humoris,
vel
etiam
inutilis
excremefiti
cum
spi¬
rituum
profusione:
idque
accidit
cùm
aluus
nimiùm
vel
per
se,
vel
medicamento
profunditur:
vel
vrina
plus
satis
prorumpit,
vt
in
diabete:
vel
cùm
pus
aut
aqua
ex
thorace,
stomacho,
ventre
in¬
feriore,
aut
ex
magno
quodam
abscessu,
vniuersè
ac
subitò
pro¬
fluit.
Multò
magis
euidenter
spiritus
virésque
conuelluntur,
im¬
modica
sanguinis
aut
salutaris
humoris
exinanitione,
vel
ex
vul¬
nere,
vel
ex
naribus,
uel
ex
ore,
vel
ex
haemorrhoidibus,
uel
ex
ute¬
ro,
uel
alia
parte
facta.
Sic
inediae
quoque
corporis
robur
imminu¬
unt,
dum
necessario
utilíque
eius
alimento
per
has
amisso,
aliud
non
substituitur.
quinetiam
labor
&
aestus
corpus
halitu,
aut
su¬
dore
digerit.
Proinde
qui
uitam
laboriosam
degunt,
aut
in
balne¬
is
circaque
fornaces
uersantur,
non
similiter
excrementis
ut
oti¬
osi
&
inertes
diffluunt.
Qui
luxu,
&
uenere
nimia
fruuntur,
nul¬
lam
medicinam
sustinent:
eò
quòd
etiam
ex
paruula
seminis
ex
inanitione
flaccescant
languescántque.
At
doloris
grauitas
mul¬
tò
magis
spiritus
dissipat,
uirésque
conuellit.
Iam
animi
affectus
alij
spiritum
&
calorem
natiuum
obruunt,
strangulántque,
ut
ti¬
mor
&
tristitia:
alij
resoluunt
dissipantque
uires,
ut
gaudium
&
lae¬
titia.
Porrò
uigiliae
tum
corpus
uniuersum,
tum
maximè
spiri¬
tum
ipsius
animalem
exhauriunt,
sicut
somnus
quoduis
exinani¬
tionis
genus
praeter
sudores,
&
latentem
perspiratum
repellit.
MATHETES,
Quae
causae
uires
opprimunt?
GERON,
Inte¬
riores
&
latentes:
ut
obstructio
&
nimia
humorum
abundantia:
illa
quidem
uenarum
arteriarumque
ex
lentis
crassisque
humoribus
contracta,
spiritus
in
angustum
coërcet,
sic
vt
eos
euentilari
non
sinat:
unde
illi
usu
uitae
necessario
cum
natiuo
calore
impedito
grauiter
obruuntur:
id
quod
in
pulmonibus,
iocinore,
cerebri
uentriculis
arterijsque,
&
in
ipso
denique
corporis
habitu
plae¬
runque
euenire
solet.
nimia
uerò
humorum
copia
non
modò
spi¬
ritum
&
calorem
insitum
grauat,
sed
etiam
strangulat
opprimitque.
atqui
repletio
absque
ulla
obstructione,
aut
simplex,
aut
uitiositatis
humorum
particeps
uires
conuellit:
sicut
in
pugilum
habitu
san¬
guinis:
in