COMMENTARII
SECVNDI
DIALOGVS
III.
69
guinis:
in
aqua
subter
cutem,
crudi
humoris:
in
specie
illius
quae
graecè
[GR]ἀνασάρκεαι[/GR],
vel
[GR]λευκοφλεγματία[/GR]
uocatur,
pituitae:
in
arquato,
bi¬
lis
abundantis.
MATHET.
Quid
si
nulla
tali
causa
praeterita
uires
imbecilles
appareant?
GER.
Tunc
utique
non
resolutae,
sed
oppressę
potiùs
dicentur:
praesertim
si
uel
omnium
humorum
copię,
uel
multę
illorum
uitiositatis
indicia
fuerint
conexa.
Quamprimum
igitur
cau¬
sę
oppressionis
sublatę
fuerint,
uires
statim
recreantur,
&
se
recolli¬
gunt,
nisi
affectus
diuturnitate
ium
sint
deiectę.
atque
sic
tres
uirium
affe¬
irum
ordines
existunt,
putam
opprimentes
grauantes,
&
debilitantes.
MATHETES,
Quando
sanguis
mitti
debet,
cùm
vires
ma¬
teriae
copia
nimis
premuntur?
GERON,
Cùm
materia
pauco
qui¬
dem
tempore
corpori
insidet
naturae
molesta
&
grauis:
quando
verò
diutiùs
immorata;
illas
non
modò
grauat,
sed
tandem
etiam
praecipitat,
nunquam.
MATHETES,
Cùm
tantam
virium
ratio¬
nem
habendam
esse
doceas,
cur
detractione
sanguinis
vteris,
quę
illas
imminuit?
GERON,
Duobus
malis
propositis,
leuius
eligen¬
dum
est.
nam
quaecunque
virium
laesio
inde
prouenit,
exigua
est
&
breuis,
vt
quę
finita
detractione
moderata
ipsa
quoque
statim
desinat,
&
majus
comodum
sequatur:
quia
natura
materię
ponde¬
re,
quo
anteà
grauabatur,
leuata,
pristinum
robur
recuperat.
atque
ita
tandem
natura
morbo
facta
superior
quae
reliqua
sunt
euincit
partim
concoquendo
partim
foras
digerendo:
ob
quod
etiam
tenu¬
is
victus
ęgris
pręscribitur,
vt
illa
morbi
materiam
faciliùs
elaboret.
MATHETES,
Cùm
igitur
omnes
morbi,
&
exinanitio
ma¬
teriae
illorum
effectricis,
vires
corporis
conuellant,
quanta
haec
fieri
commodè
potest?
GERON;
Non
maior
quàm
vt
hae
sustine¬
re
queant.
aequa
siquidem
legitimáque
morbum
citra
virium
of¬
fensionem
discutit.
Quando
igitur
ipsae
valentes
&
firmae
exi¬
stunt,
quantum
morbus
requirit,
fidenter
educendum
erit:
quan¬
do
minùs
valent,
parciùs:
vbi
infractae,
nihil
omninò
emolien¬
dum
est.
MATHETES,
Possuntne
vires
adeò
infirmari,
vt
ne
mini¬
mam
quandam
exinanitionem
sustineant?
GERON,
Sua
cuique
virium
ordini
exinahitio
proportione
respondere
debet.
non
e¬
nim
verisimile
est,
vires
etiam
infractas,
vncia
sanguinis,
vel
se¬
muncia
sublata
offendi
posse.
alia
enim
exinanitio
integra
&
per¬
fecta
existit,
quae
totam,
aut
certè
maximam
morbi
materiam
a¬
dimit.
alia
vtilis,
sed
non
integra,
quae
portione
quadam
illius
de¬
tracta,
reliquam
efficit
leuiorem.
tertia
est
adeò
exigua,
vt
nihil
aegrum
alleuiet.
Rarò
sanè
vires
adeò
infirmantur,
vt
nisi
in
vi¬
ctis
malo
&
deploratis,
ne
minimam
quidem
exinanitionem
to¬
lerent.
Itaque
robustae
uires
integram
&
perfectam,
mediocres
imperfectam
quidem,
sed
commodam:
infractae,
ac
deiectae
nul¬
Virium
affectorum
ordines
tres.
Sanguis
viribis
oppressis
quando
mittendus.
Exinanitio
quanta
conueniat.
Sanguinis
detractio
duplex.
Quantum
exinanitionem
vires,
vel
robustae,
vel
medicores,
vel
in
fractae
ferant.