COMMENTARII
SECVNDI
DIALOGVS
IIII.
105
cholicos,
qui
iam
sanguinis
terminos
excesserint,
non
indigere
coctione,
sicut
etiam
ex
Aristotele
didici?
GERON,
Omnes
fe¬
rè
medici
hodie
non
vnius,
aut
alterius,
sed
cuiuslibet
humoris
concoctionem
statim
syrupis
nescio
quibus
moliuntur,
ante¬
quàm
expurgent.
MATHETES,
Cuius
auctoritate,
aut
qua
id
nixi
ratione
faciunt?
GERON,
Hippocratis
nimirum,
qui
concocta,
ex¬
purganda
esse
mouendáque,
non
cruda,
nisi
furiant,
excretionem
que
postulent,
iniunxit.
Sed
non
intelligunt
illi
quomodo
Hip¬
pocrates
dictionem
Graecam
πέπονα
acceperit:
deinde
etiam
per¬
to
peram,
Arabum
principem
in
testem
adducunt,
qui
humoris
ae¬
quabilitatem
concoctionem
esse
docet:
sic
vt
qui
crassus
fuerit,
ex
tenuetur,
qui
tenuis,
incrassetur.
quae
sententia
ex
Galeno
sum¬
pta
videtur,
&
de
praeparatoria
potius
concoctione,
quàm
de
nu¬
tritoria
proferri.
MATHETES,
Cùm
igitur
nomen
concoctionis
apud
Hippocratem,
&
Galenum
variè
vsurpetur,
amabo
te
accu¬
ratius
explices
quid
propriè
illud
sibi
velit:
ne
fortè
in
tanta
sen¬
tentiarum
diuersitate
errem,
&
aegris
exitium
pro
salute
adfe¬
ram.
GERON,
Certè
à
plaerisque
horum
declinare
cogar,
&
assen¬
tionem
ab
eorum
decretis
cohibere.
Concoctionum
quatuor
spe¬
cies
apud
Hippocratem,
&
Galenum
inueniuntur.
prima
est
ci¬
bi,
&
humorum
naturae
familiarium,
nutritioni
dicata:
altera
hu¬
morum
vitiosorum
quidem,
sed
qui
benigni
nonnihil
adhuc
con¬
tinent.
tertia
omnium
humorum,
&
recrementorum
quorum¬
cunque
euincendorum
expellendorumque,
communis.
quar¬
ta
humoribus
meatibúsque
per
quos
illi
feruntur,
ad
euacuatio¬
nem
praeparandis,
est
accommodata.
MATHETES,
Singulas
ordi¬
ne
quid
sint,
seorsim
persequere?
GERON,
Principem
sanè
con¬
coctionem
Galenus
immutationem
esse
prodidit:
qua
alimen¬
tum
familiare
in
eius
quod
concoquit,
essentiam
permutatur.
Cũm
autem
quatuor
sint
facultates
naturae
&
immutatrix
quae
vulgo
alteratrix
dicitur,
non
minimam
inter
ipsas
vim
obtineat,
qua
natura
alimentum
membris,
quae
ab
ipsa
gubernantur,
assimil¬
at:
haec
natura
latinis
concoctio
nominatur,
quae
sit
nutritoriae
substantiae
secundum
qualitatem
mutatio.
MATHETES,
Huius
ne
concoctionis
primae,
vna
quoque
species
existit,
an
plures?
GE¬
RON,
Vna
sanè,
causae
eam
efficientis
ratione,
sed
partium
in
qui¬
bus
sit,
&
modi
respectu
triplex
censetur.
Primùm
enim
ventrici¬
lus
cibum
in
succum,
quem
Graeci
uocant
[GR]λύλον[/GR],
redigit,
&
nonni¬
hil
inde
alimenti
sibi
comparat:
mox
iecur,
&
venae
hunc
in
san¬
guinem
conuertunt:
deinde
solidae
partes
elaboratum
iam
abso¬
lutumque
omnibus
numeris
sanguinem,
in
nutrimentum
singu¬
lis
apponunt.
MATHETES,
Vniuersa
ista
concoctio,
trifariàm
sic
Aphorismo.
20
libro
L.
Concoctioum
quatuor
specier.
Prima.
Secunde.
Tertia.
Concoctio
prima
quid
Galeno
Simplex.
Concoctio
prima
partium
in
quibus
sit
ratione,
triplex.