Concoctionis
primae
auctor
calor
natiuus.
Concoctio
pi¬
tosis
&
crudis.
Concoctio
vitiati
In
libello
de
constitutione
artis
medicinae.
Concoctio
naturalis
an
medicinae
auxilio
indigeat.
Concoctio
quid.
In
secundo
primi
libri
de
morbis
popularibus
commentario.
106
DE
MEDICINA
VETERIET
NOVA
perfecta,
quem
habet
auctorem
ac
opificem?
GERON,
Natiuum
sa¬
nae
auctor
calor
nè
colorem,
solidis
particulis
insitum:
atque
ideo
in
sanis
quidem
ea
semper
cernitur:
in
aegris
autem
rariùs,
minúsque
integra
MA¬
THETES,
In
aliáne
etiam
materia
praeterquàm
modò
dicta,
haec
concoctio
fieri
potest?
GERON,
In
vitiosis
etiam
humoribus,
qua¬
les
pituitosi
crudique
existunt:
qui
accuratiùs
à
calore
natiuo
ela¬
borati
in
alimentum
conuerti
possunt:
MATHETES.
Si
hoc
ue¬
rum
est,
vti
tibi
credo,
certè
biliosus
&
melancholicus
hanc
con¬
coctionem
experiri
nequeunt:
cùm
plus
aequo
torridi,
&
exusti
meréque
sint
excrementitij.
sed
quomodo
appellatur
propriè
hęc
concoctio,
vbi
vitiata
fuerit?
GERON,
In
ventriculo
[GR]αμότης[/GR]
graecis,
latinis
cruditas:
in
iecore
&
venis
[GR]ἀπψία[/GR],
veluti
concoctionis
fru¬
stratio,
quanquam
Galenus
hanc
vbique
differentiam
non
ob¬
seruet,
rei
magis
quàm
uerbis
intentus:
vt
cum
ait
[GR]ἀπψίαν[/GR]
voco,
qua
non
modo
coctio
in
ventriculo,
sed
etiam
in
vasis,
iecore,
&
v¬
niuersa
corporis
mole
frustratur.
MATHETES,
Intelligo:
vna
tan¬
tum
est
concoctio
cibi,
cuius
opifex
calor
est
natiuus:
sed
ordinem
hunc
natura
seruat,
ut
ille,
primùm
succus,
deinde
sanguis,
postre¬
mò
familiare
singulis
partibus
alimentum
efficiatur.
GERON,
Re¬
ctè
sentis.
haec
enim
concoctio
in
materia,
quae
membris
nutrien¬
dis
assimilari
potest,
versatur.
MATHETES,
At
cùm
haec
conco¬
ctio
à
natura
tantùm
perficiatur,
artisne
praesidio
etiam
indiget?
GERON,
Cùm
natura
valens
est,
per
se
concoctionem
absoluit:
cùm
languescit,
adiuuari
ijs
solet,
quae
calorem
ipsius
fouent,
at¬
que
excitant:
de
quibus
postea
agetur.
MATHETES,
Quae
est
illa,
quam
in
superiore
diuisione
secundam
posuisti?
GERON,
Quam
Galenus
propriè
[GR]πεπασμὸν
[/GR]appellat:
morbi
inquiens,
maturatio,
e¬
orum
quae
contra
naturam
sunt,
quaedam
est
concoctio:
hęc
sanè
est
eius,
quod
concoquitur,
in
essentiam
illius:
quod
concoquit,
transitus
quispiam:
non
absolutè
dicit
concoctio,
sed
adijcit,
quae¬
dam,
nimirum
immutationem
aliam
quàm
superiùs,
nempè
hu¬
moris
non
benigni,
sed
putrescentis,
aut
semiputridi
intelligens:
siue
is
nutritioni
aptus
natura,
siue
non
existat,
neque
perfectam
eiusdem
immutationem,
sed
uel
nullam
vel
modicam.
quod
Gale¬
„
nus
etiam
ibidem
testatur
in
hanc
sententiam.
Si
febris
ex
humo¬
„
ribus
putrescentibus
accenditur,
huc
consilium
curationis
dirigi¬
„
debet,
vt
illi
tum
commutentur,
tum
euacuentur.
Prima
enim
ra¬
„
tione
putredo
lenitur,
manente
materia:
altera,
quicquid
non
im¬
„
mutari
potest,
educitur.
MATHETES,
Haec
ergo
concoctio
aut
modica
aut
nulla
materiae
immutatio
existit,
sed
putredinis
tan¬
tùm
repressio
manente
materia.
GERON,
Rectè
colligis:
prima
nan¬
que
concoctio
in
humore
grato,
naturae
familiari
&
benigno
ver¬
satur.