COMMENTARII
SECVNDI
DIALOGVS
IIII.
109
suppurationibus,
calor
quidem
natiuus
parit,
non
tamen
in
ro¬
tum
uincit
materiam:
vt
non
prorsus
benignam,
ita
non
omni¬
nò
alienam.
Hac
enim
non
solùm
pituitosi
putrescentes,
sed
ęti¬
am
biliosi
&
melancholici
humores,
si
sanguini
adhuc
permixti
sint,
concoqui
possunt.
Imò
etiam
recrementa,
vt
Galeni
more
lo¬
quar:
"quae
in
sanguine
per
totum
corpus
citra
immoderatam
co¬
piam
feruntur,
statum
concoctionis
tempus;
singula
proprium
habent,
si
modò
vniuscuiúsque
naturam
inuenerimus.
postquam
concocta
fuerint,
separantur
ab
alijs:
separata
expelluntur
à
natu¬
ra,
si
valida
est".
Hunc
enim
perpetuum
ordinem
illa,
tam
in
ali¬
mentis
quàm
in
morbis
seruat:
primùm
vt
concoquat,
aut
sal¬
tem
euincat,
deinde
separet,
postremò
excernat.
separatum
au¬
tem
iam,
purum
humorem
nisi
putrescens,
aut
ex
pituitae
ge¬
nere
fuerit,
non
amplius
ipsa
potest
concoquere:
sed
vt
in
singulis
febrium
accessionibus,
sic
in
vltima
per
crisim
tanquam
hostem
euictum
expellit,
sin
minus
perfectè,
medicus
quoque
nullam
e¬
ius
concoctionem
moliri,
sed
in
expurgando
statim
naturam
ad¬
iuuare
debet.
Nam
si
is
diutiùs
remoretur
in
corpore,
vbi
mali¬
gnae
febres,
aut
inflammationes
viscerum
infestarint,
hominem
protinus,
quia
ipsum
nutrire
nequit,
inedia
occidit.
vbi
verò
leni¬
ores,
marcorem,
&
praeproperam
accersit
senectutem:
dum
aeger
humore
quidem
nondum
syncero
alitur:
genuinus
autem
solida¬
rum
partium
humor
consumittur.
quod
medici
summo
studio,
&
diligentia
cauere
debent,
vti
posterius
docebo.
MATHETES,
Quomodo
tertia
uocatur
concoctio,
&
qua
in
re
ab
alijs
priori¬
bus
differt?
GERON,
Ab
Hippocrate
&
Galeno
etiam
[GR]πεπασμὸς[/GR],
v¬
ti
secunda:
ab
alijs
[GR]πέψις
ἐπικρατηκαὶ[/GR],
vel
[GR]πέψις
κατʼ
ἐπικρᾶτειαν[/GR]
dicitur,
quasi
concoctio
euincens,
aut
concoctio
ex
uictoria:
generali
ni¬
mirum
significatu,
pro
quacunque
commutatione:
per
quam
na¬
tura
non
solùm
humores,
sed
etiam
illorum
recrementa
euincit
atque
in
hoc
à
secunda
discrepat,
quòd
ipsa
in
quibuscunque
hu¬
moribus
tum
putridis,
tum
integris,
siue
nutritioni
aptis,
siue
ex¬
crementicijs
appareat:
illa
vero
in
putrescentibus
tantum,
aut
iam
putridis,
sicut
in
febribus
perficitur.
Est
ergo
tertia
haec
con¬
coctio
nihil
aliud,
quàm
in
quoslibet
humores
victoria,
&
natu¬
rae
dominium.
ac
necesse
est
omnes
qui
expurgari
debent,
hanc
prius
concoctionem
experiri.
qua,
si
non
in
alimentum
conuerti
possunt,
saltem
edomantur,
vincunturque:
vt
colorem
ipsius
con¬
sequantur,
expulsionique
praeparentur:
sicut
in
secunda
conco¬
ctione
etiam
fieri
diximus.
Nonnulli
verò
hanc
maturationem
euictionemque
materiae
uitiatae
non
concoctionem,
sed
expultri¬
cis
facultatis
functionem
appellant:
verùm
nihil
refert,
hoc,
uel
il¬
K
Recrementa
quomodo
concoquantur.
Ordo
naturae
in
alinentis
&
morbis
concoquendis.
Natura
quando
à
medico
adiuuanda.
Quomodo
tertia
concoctio
à
secunda
differat.
Tertia
concoctio
omnibus
humoribus
necessaria.