COMMENTARII
SECVNDI
DIALOGVS
IIII.
111
cernuntur,
interdum
accidit.
atque
ideo
communi
hoc
significa¬
tu,
vrinas
quoque
concoctionis
expertes,
concoqui
dicimus,
etsi
corpus
ex
illis
coctis
nutriri
nequeat.
Quare
&
generali
hoc
con¬
coctionis
significatu
vtimur,
quando
destillationem,
vel
grauedi¬
nem,
vel
serosos
ex
his
effluentes
humores,
aut
eos
qui
in
lippitu¬
dine
cernuntur,
crudos,
aut
coctos
esse
pronunciamus.
Sic
itaque
&
bilem,
aut
crudam
coctionisque
expertem,
aut
concoctam
es¬
se
proferimus.
Etenim
cruda
admodum
flaua
est,
acris
&
fętida:
da¬
cocta
verò
pallidior,
&
minimè
foedi
odoris.
Rursus
Hippocra¬
tes
libro
supra
citato
de
vrina
ait.
si
quid
in
ventre
moueris,
v¬
rina
non
maturatur,
sed
febris,
sudoris,
crisisque
expers
longiùs
protrahitur.
Galenus
eadem
penè
verba
in
commentario
vsur¬
pat:
dogmatici
(inquiens)
viri
esset,
docere,
cur
cum
nos
ita
affe¬
ctos
purgamus,
neque
vrina
maturetur,
neque
febris
sudore,
&
crisi
finiatur,
sed
perseueret.
Aristoteles
ab
Hippocrate
nequa¬
quam
dissentit.
cum
enim
libro
quarto
metheororum
exposuisset,
quid
concoctio
eiusque
frustratio
existat,
tandem
ad
species,
ei
subie¬
ctas
digreditur:
ac
primum
sanè
quid
sit
maturatio,
quam
[GR]πέπανσιν
τίπανοι[/GR]
apud
A¬
vocat
interpretatur:
quódque
haec
sit
generalis
concoctio
quae
pluribus
rebus
attribuitur,
non
quidem
propriè,
sed
translatio¬
ne.
Nam
[GR]πέπάνσις[/GR]
primariò
dicitur
alimenti,
hoc
est
humoris,
qui
in
fructuum
inuolucris
continetur,
excoctio.
verba
eius
haec
sunt:
"inuolucri
itaque
hęc
maturatio
existit:
verum
ex
concoctis
etiam
"
plaeraque
alia
dicuntur
matura,
simili
quidem
forma,
sed
transla¬
tione:
eò
quod
nomina,
sicut
etiam
prius
dictum
est,
cuique
natu¬
rae
operationi
perfectae
in
ijs
quae
illa
calore
suo,
&
frigore
abso¬
luit,
non
sint
praedita.
Est
autem
panorum,
pituitae
&
similium
maturatio,
humoris
qui
eis
inest,
concoctio,
à
naturali
calore
profe¬
cta".
MATHETES,
Cur
Aristoteles
dixit,
quę
natura
calore
suo,
&
fri¬
gore
absoluit?
GERON,
Non
quòd
à
frigore
concoctio
fiat,
sed
quod
illud
nonnihil
ad
concoctionem
conferat.
Quippe
calor,
humidum
&
frigidum,
tanquam
materiam
in
concoctione
euincens,
defini¬
tur.
Aristoteles
etiam
eandem
concoctionis
distinctionem
à
finè
stinctio
à
fine
sumere
videtur
vbi
in
hunc
modum
scribit:
Latinè
haec
ita
ferè
sonant.
"Finis
concoctionis
alijs
natura
ipsa
est,
quam
dicimus
spe¬
ciem,
essentiamque
existere:
alijs
finis
in
certam
quandam
formam
tendit:
quando
humor
talis
vel
tantus
euasit,
dum
vel
assatur
vel
coquitur,
vel
putrescit,
vel
alio
modo
incalescit:
tunc
enim
vtilis
est,
&
concoctus
dicitur:
vt
mustum,
quando
vinum
euasit,
&
pani
qui
[GR]φύμτe[/GR]
graecè
vocantur,
quando
pus
in
eis
ortum
fuerit,
&
la¬
chrymae,
quando
crassior
pituita
angulis
oculorum
inhaeret.
simi
si
modo
etiam
reliqua
concoqui
dicuntur".
id
autem
omnibus
con¬
K
2
Vrinae
concoqui
dicuntur.
Destillatio,
grauedo,
serosi
humores
concoqui
quando
dicantur.
Bilis
cocta
&
cruda.
[GR]τίπανσις[/GR]
apud
Aristotelem.