COMMENTARII
SECVNDI
DIALOGVS
IIII.
113
ille
vitiatus
fuerit,
adustus,
aut
semiputridus,
multo
difficiliùs
concoquitur.
"Ideo
quoque
morbos
diuturniores
quadraginta
die¬
bus
non
sudoribus
solui,
sicut
neque
crisi
omninò,
sed
concoctio¬
ne,
vel
abscessu
finiri
docuit.
sunt
autem
morbi
longi,
qui
potissi¬
mùm
ex
pituita,
vel
atra
bile
contrahuntur".
MATHE.
Cùm
autem
humores
diuersi
natura
existant,
nempe
alij
tenues,
alij
crassi,
alij
glutinosi,
alij
moderati,
quales
nam
fieri
à
natura
hoc
generali
conco¬
ctionis
modo
solent,
vt
nutriant
ne,
an
vt
facilius
educantur?
GER.
Qui
concoquuntur
crassiora,
calidioraque
euadunt.
nam
calor
ei
quod
coquitur
maiorem
molem
conciliat,
&
crassius
sicciusque
reddit.
Id
etiam
in
externis
experimur:
cum
materiam
aliquam
elixamus.
nam
quanto
magis
coquitur,
tanto
spissior
euadit.
ita
quoque
in
corpore
humano
fieri
censendum.
calor
nanque
subtiliores
humidiorésque
partes
dissipat:
quare
etiam
exiccat,
condensat¬
que.
concoctio
enim
omnia
cogit
&
incrassat.
Idem
Galenus
in
prognosticis
affirmat:
"concoctiones
(inquiens)
non
vrinas
mo¬
dò,
sed
etiam
deiectiones
in
ijs,
qui
coquere
nequeunt
in
ventre,
&
sputa
in
peripneumonicis,
&
pleuriticis:
nec
non
pituitam
in
destillationibus,
&
grauedinibus:
ac
sordes
in
lippitudinibus:
&
pus
in
vlceribus
inspissant".
MATHETES,
Si
concoctio
humores
in¬
crassat,
frustra
medici
tum
veteres,
tum
recentiores
varias
potio¬
nes
excogitarunt,
quae
extenuando
humores
naturam
adiuua
rent?
GERON,
Natura
humores
sibi
familiares
concoctione
red¬
dit
crassiores:
alienos,
si
crassi
sunt,
extenuando:
si
tenues,
inspis¬
sando:
si
tenaces,
diuidendo
praeparat,
vt
facilè
à
membris
expel¬
lantur.
Siue
enim
materia
alimenti
puri,
siue
uitiosi
sit
humoris
eius
sanè
quod
tenue
principio
erat,
incrassationem:
illius
autem
quod
crassum
erat,
extenuationem,
antequam
concoquatur,
à
na¬
tura
fieri
dicemus.
Hi
igitur
duo
concoctionis
huius
generaliores
ordines
apparent:
quorum
primus
spissando,
secundus
extenuan¬
do
procedit.
Nullus
autem
excessus
hic,
vel
in
tenuitate
vel
crassicie
intelligi
debet,
sed
temperamentum
&
quędam
vtriusque
mediocritas.
ac
ea
per
sanitatem
retinetur:
in
morbis
autem
violatur
adeò,
vt
si
hu¬
mores
concoctrici
facultati
contumaciùs
renitantur,
instaurari
nequeat.
Nonnulli
eruditi
hodie
omnem
concoctionem,
siue
te¬
nuis,
siue
crassi
humoris,
medicinae
tantum
auxilijs
fieri
posse
ar¬
bitrantur:
etsi
multae
gentes
solo
naturae
beneficio
à
morbis
con¬
ualescant.
Sin
alius
quispiam
serosus,
vel
pituitosus
humor
sine
febri
in
spacium
thoracis
defluit,
difficultatemque
spirandi
efficit
aegri
per
initia
quidem
cum
magna
tussi
non
crassa
expuunt:
vbi
verò
ea
concocta
fuerint,
plura
&
crassiora.
Adhaec
inflamationis
principio
quidem
tenuis
sanies
effluit:
concoctione
autem
abso¬
K
3
Morbi
longi.
Qualia
sint
quae
concaquantur.
Concoctiones
omnia
excrementa
etiam
incrassant.
Contrarium
naturae
opus
in
concoquendo.
Adaequatio
humorum
Auicennae.
Naturae
opera
etiam
sint
medicamentorum
auxilio.
Galenus
de
locis
affectis.
Inflamatio
quomodo
coquat.