867
COMMENTARII SECVNDI DIALOGVS IIII. 125
lendis incumbit, aduersemur: nempe ne medicamentis validis
materiam, quam ipsa forâs eduxit, intrò rursus trahamus: aut
quàm per aluum emolitur, per vomitum diuertamus: sed quò ip¬
sa inclinat, ducamus. Si verò segnis est, excitari debet, aut no¬
xia primum per inferiora, deinde etiam per vrinam, & sudorem
euacuare conuenit. Illi maximè errant, qui statim febres contagi¬
osas per sudorem tollere conantur, antequàm perspectum habe¬
ant, obstructióne quaepiam adsit, an copia, vel cruditas. quippè
dum his aeger fuerit obnoxius, ea quae sudorem mouent, non so¬
lum non iuuant sed etiam offendunt: omnium autem maximè
chemystica: quòd insigniter sint calida, & febrem reddant arden¬
tissimam, virésque dissipent.
MATHETES, Audiui hactenus abs te honorate praece¬
ptor, quot sint concoctionum species, & quae ipsarum purgan¬
dis humoribus, tum in praeseruatione, tùm in curatione mor¬
borum sint necessariae: nunc restat vt eodem ordine mihi in¬
dices, quibus remedijs ad eas obeundas naturae sucurrendum
sit. GERON, Ea requiris à me, quae in nullo vnquam auctore ex
professo, & distinctè conscripta inuenerim. Enitar tamen pro
mea qualicunque facultate, vt quae tum ab alijs, tum ex longo
su & experientia didicerim, luculenter exponam. Ciborum con¬
coctio, quae prifcipem locum obtinet, in omni corporis statu re¬
quiritur: humorum autem; siue vitiosorum, siue excrementitiorum
prorsus in morbis praesertim febribus: Cùm autem omnes hae
ab eodem fiant calore naturę, tanquam opifice, diligenter curan¬
dum est, vt ipse imbecillior factus recreetur, corroboreturque.
MATHETES, Quando autem naturalis calor efficax, quando ru¬
sus imbecillis dicitur: item quae ipsum tueri, quae restituere so¬
lent? GERON, Cùm in naturalibus temperamenti terminis, quàm
[GR]οικείαν ἐυκρασίαν[/GR] graecè appellant, permanserit (mixtus enim calido
& frigido est) functionibus suis obeundis valet: ac similia, hoc
est, moderatè calida & humida, tum intrò, tùm foris adhiberi
desiderat. vbi verò aut frigidum, aut calidum praepollet, imbe¬
cilliorem fieri necesse est, & contraria pro eius quod offendit,
ratione, ponstulat. MATHETES, Quae notae imbecillitatem
illius significant? GERON, Ventriculus primum cibo quanuis
bono, tanquam onere adeò grauatur, vt vix tempore eum possit
conficere: quod alui deiectiones à consuetis alienae, nempe liqui¬
dae & pallidę testantur. deinde venosum genus non satis accura¬
tem alimentum elaborat: quòd vrinę crudę, nunc albę, vel subruffę,
& tenues, nunc albae, & crassae indicant. in quibus, quod subsidet
non est continuum, sed solutum, & diuulsum: neque pineae nucis
L 3
Concoctio ciborum.
Calor naturalis quando efficax, aut imbecillis.
Notae caloris imbecilli.