COMMENT.
SECVNDI
DIALOGVS
V.
239
turpetum,
neque
his
valentiùs
adhuc
medicamentum
resoluere
potest.
At
cum
eadem
medulla
adeò
acris
situr,
ac
mordax,
vt
ven¬
triculum,
viscera,
corpusque
totum
perturbet:
intestina
rodat:
tormina
excitet:
venarum
ora
aperiat,
vt
sanguinem
emittant,
ne¬
cesse
est,
vt
si
malefica
eius
vis
lenioribus
quibusdam
medicamentis
gummosis,
&
ventriculo
gratis
obtundatur,
ex
quibus
etiam
pastil¬
li
Arabicem
alhandal
dicti
praeparantur:
sicut
oleo
amygdalarum
dulcium,
&
tragacantho,
vel
cinamomi,
Zinziberis,
mastiches
sin¬
gulorum
quinque
granis
adiectis:
meliûs
autem
esset,
illam
spiri¬
tu
vini,
&
alijs
quibusdam
roborantibus
mistis
arte
chemica
e¬
mendare.
MATHETES,
Quibus,
&
qua
formula
hoc
validum
me¬
dicamentum
idoneum
est,
aut
noxium?
GERON,
Robustis,
ac
ae¬
tate
florentibus
conuenit:
senibus
autem,
pueris,
&
grauidis
mu¬
lieribus,
delicatísque
periculosum.
Si
verò
his
dandum
erit,
in
omnibus,
vel
ex
iure
aliquo
pingui,
vel
in
catapotijs,
vel
per
cly¬
steres,
praesertim
in
colicis,
&
coxarum
dosoribus,
scrupuli
mo¬
do,
vsque
ad
drachmam
semissem
exhiberi
debent.
MATHETES,
De
veratro
nunc
me
doceas?
GERON,
Hoc
of¬
ficinae
graeco
vocabulo
[GR]ἐλλέβορον[/GR]
appellant,
tàm
album,
quàm
ni¬
grum.
Album
ab
omnibus:
nigrum
paucis
seplasiarijs
cogni¬
tum.
Ideò
tutiùs
est,
eo
vti,
quòd
domi
recoriditum
habere
licet¬
nam
aconitum
cum
illo
affinitatem
habetur,
&
pro
helleboro
saepè
venditur:
nisi
quis
illud
cognoscat.
Quocirca
mirum
non
est,
si
tantam
inducat
noxam.
Differt
autem
ab
aconito,
radice,
&
flore:
semine
autem,
folio,
&
caule,
non
item.
MATHETES,
Quae
vtrius¬
que
sunt
vires?
GERON,
Ambo
tertio
ordine
calefaciunt,
&
siccant.
album
gustu
calidiùs:
nigrum
subamarum
est.
Veteres
olim
tum
albi,
tum
nigri
radicibus,
ad
purgationes
vtebantur:
sed
albi
po¬
tiùs
per
vomitum,
nigri
autem
in
aluo
ducenda.
At
recentiores
medici,
trecentis
ab
hinc
annis,
album
tanquam
venenum
formi¬
dantes,
nigri
duntaxat
vsum
admittebant:
idque
in
validissimis
tantum
corporibus:
vnde
quidam
medicamentis
suis
veratrum
illud,
non
modò
non
admittere
audebant,
sed
etiam
à
nomine
e¬
ius
abhorrebant.
Qua
de
causa
etiam
Galenus
nonnunquam
al¬
bo
veratro,
ad
humores
expurgandos
vsus
fuisse
videtur:
quan¬
quam
si
rectè
praeparetur,
medici
peritiores
maximis
morbis,
vt
commitiali,
vertigine,
insania,
hydropè,
coxarum
dolore,
conuul¬
sione,
&
elephantiasi,
foeliciter
eo
vti
possint.
Sin
autem
nulla
ra¬
tione
corrigatur,
periculosum
est,
quòd
leuitate
sua
in
ventricu¬
lum
reuertitur,
gulamque
ingrediatur,
&
hanc
dilatando,
asperam
arteriam
comprimat,
hominemque
strangulet.
MATHETES,
Vbi
nigrum
optimum
prouenit?
GERON,
In
Tridentino
agro,
&
locis
X
Colocynibis
qui¬
bus
&
quomodò
exhibeatur.
Veratrum
seu
bel¬
leborus.
Hellebori
duo
ge¬
nera,
album
&
nigrum.
Facultas
&
vi¬
res
hellebori
vtriusque.
Helleborus
niger
vbi
optimus
in¬
ueniatur.