867
Morbi & sym¬
ptomatis natura
perpendenda.
Aetas & sexus
respici debent.
Anni tempus.
Regio.
Locus in quo hu¬
mor consistit, me¬
dicamentorum
pondus mutat.
270 DE MEDICINA VETERI ET NOVA
quae illis corroborandis conueniunt: cordi quidem, & cere¬
bro, carvophyllum: spica vel cinamomum iecori: zinziber sto¬
macho. Praeterea morbi, & symptomatis natura inspiciunda est,
vt medicamenti pondus rectè coniectura deprehendas. nam in
quo sensus intercipitur, vel mens nimium occupatur, vt in apo¬
plexia, vel phrenitide & similibus: quia musculi anum amplexi
non desinunt eam astringere, difficilis, aut nulla per eam euacua¬
tio medicamentis licet copiosis, & validis fieri solet: vbi vero al¬
uus plerunque fluorem experiri solet, exiguis, & leuioribus vten¬
dum. Aduertendum etiam est, quibus medicamentis in vnaqua¬
que aetate, & sexu vtendum sit. Nam iuuenes & viri valentiora
quàm pueri, adulescentes, senes, aut mulieres exigunt. Quinetiam
obseruandum est, cui medicamentum exhibendum, quo anni
tempore, & qua in regione aeger decumbat. Non enim aequè il¬
lud in vere, aestate, autumno, & hyeme: sicut neque in temperata,
aut calida & humida, aut calida & sicca, aut frigida & humida,
aut frigida & sicca regione operatur. Qui nanque in calida & hu¬
mida habitant, facilius purgantur, quàm qui in frigida & sicca: eo¬
que etiam illi mitiora medicamenta, & minore pondere quàm
alij requirunt. sic qui in calida, & sicca agunt, promptiùs euacuan¬
tur, quàm qui in frigida, & humida commorantur: hi autem faci¬
liùs, quàm qui in frigida & sicca degunt. In suma qui ad austrum¬
habitant, lenioribus medicamentis, minorique eorum pondere,
quàm septentrionales moueri solent. Adhaec qui regionem plan¬
nam incolunt, citiùs, & leniori medicamento soluuntur, quàm
qui montosam, & altam inhabitant. Qui igitur in Germania in
feriore viuunt, vt Hollandi, Selandi, Flandri, & vicini, faciliùs
mouentur: vt pote lubrica magis aluo praediti, quàm qui in supe¬
riore habitant: vt Heluetij, Rheti, Sueui, Saxones, & qui septen¬
trionalibus ventis sunt expositi. atque hi validi cuiusdam medi¬
camenti, duas tantùm drachmas, vel tres tollerare possunt. Rur¬
sus in Gallia Lutetiani, Montispessulani, & in Italia Romani, mi¬
tioribus medicamentis, & minore eorum pondere ad alui deie¬
ctiones mouentur, quòd humidas regiones vrbésque inco¬
lant. In Hispania verò difficiliùs purgantur, qui ad Perpiniacum
habitant. Item humorum quoque natura examinari debet, vbi cor¬
us euacuare voles. nam tenuis & serosus, nec non acris, vt bilis, exi¬
guum pharmaci modum postulat: pituita autem, quae frigida &
lenta crassaque est, difficulter mouetur, imò euacuationi aduersatur,
eóque majus pondus requirit. at humor melancholicus, & vali¬
dius medicamentum, & amplius exigit. Postremò locus in quo
humor noxius consistit, medicamentum, & pondus ipsius vari¬
um de¬