COMMENTARII
SECVNDI
DIALOGVS
VII.
281
gua
tormina
excitari
solent.
quanquam
idem
etiam
per
vtricu¬
los
accidat,
si
medicamentis
infusis
complicentur
fortiùs,
vt
fla¬
tibus
ab
intestinis
erumpentibus
nullus
pateat
exitus.
Quare
is
qui
clysterem
inijciet,
fistula
primùm
ano
indita,
latiorem
vtri¬
culi
partem
sinistra
manu
apertam
teneat:
dextra
mediam,
eius
qua
liquor
continetur,
famulo
eum
infundente,
paulatim
com¬
primet,
vt
si
qui
spiritus
exire
cupiant,
non
impediantur:
quod
medicamentarij
hodiè
negligentiùs
obseruant.
Caeterùm
fistulae
aliae
longiores
crassiorésque:
aliae
tenuiores
&
breuiores:
sicut
e¬
tiam
liquoris
infundendi
mensura,
pro
corporum
differentia,
ae¬
tate,
&
morbo
accommodari
debet.
MATHETES,
Qualem
singu¬
lis
mensuram
praescribis?
GERON,
Pueris
quadrantem:
adulescentibus
selibram:
a¬
dultis
&,
prouectioribus
libram,
aut
sesquilibram.
In
summa,
am¬
plo
corpori,
&
vacuo
maior.
exiguo,
aut
repleto,
siue
aqua
inter
cutem,
siue
foetu,
siue
recrementis,
siue
flatibus,
siue
cibo,
minor
con¬
uenit:
alioqui
ingentes
sępè
dolores
excitare
solet.
Pręterea
hoc
non
est
prętereundum,
in
frigidioribus
corporibus,
&
vitijs,
ea
quę
per
inferiora
inijciuntur,
calidiora
esse
debere,
ita
tamen
vt
ęgri
digitus
intinctus
illa
ferre
queat:
in
calidioribus
affectibus,
&
febribus,
e¬
tiam
frigida.
nam
tepidiora
inflationes
pariunt.
MATHETES,
Ergò
variae
clysterum
sunt
differentiae?
GERON,
Opinor.
nam
alij
sunt
lenes,
alij
acres:
rursus
alij
ex
varijs
simplicibus,
&
electuarijs
com¬
positi,
alij
simplices
tantum
existunt.
MATHETES,
In
quem
vlum
aluo
inijciuntur?
GERON,
Ad¬
eam
soluendam
ducendámque,
si
vis
eius
excretoria
torpescit:
ad
emolliendam
si
indurata
est:
ad
fluidam
retinendam,
roboran¬
dámque:
ad
crassos,
&
pituitosos
humores,
qui
intestinis
adhae¬
rescunt,
detergendos:
item
ad
humores
qualescunque
euacuan¬
30
dos,
reuellendósque
deorsum,
si
principaliores,
&
supremas
par¬
tes
obsideant:
adhaec
ad
flatus
digerendos,
discutiendósque:
ad
dolores
intestinorum,
praesertim
crassiorum,
renum,
&
vesicae
mitigandos,
sopiendósque:
ad
intemperiem
corigendam:
ad
vl¬
cera
abstergenda,
&
glutinanda:
ad
aegros
nutriendos,
cùm
ipsi
a¬
limentum
per
os
recipere
nequeunt.
quinetiam
senioribus,
&
na¬
tura
imbecillis,
quibus
medicamenta
purgantia
per
os
dare
non
audemus,
clysteres
conueniunt:
humoribus
educendis
accom¬
modati.
adhaec
vermibus
quacunque
in
parte
fuerint,
siue
in
reni¬
bus,
siue
in
vesica,
siue
in
alia
parte
occidendis,
prosunt.
OBSERVATIO.
Notandum
autem
est,
clysteres
in
ardentibus
febribus,
&
continu¬
a
4
Clyster
quomodo
inijciendus.
Clysterum
men¬
sura.
Clysterum
vsus.