Clysteres
ex
qui¬
bus
componan¬
tur.
Herbae
emollien¬
tes.
Radices
emolli¬
entes.
Abstergentes.
Aperientes.
Semina
frigida
maiora.
Semina
frigida
minora.
282
DE
MEDICINA
VETERI
ET
NOVA
is,
quarum
materia
ad
caput
tendit,
&
in
soporosis
eius
affectibus,
cauendos
esse.
Praeterea
in
ramice
intestinorum,
graecè
[GR]ἐντερακήλη[/GR]
vocatur:
ne
ille
in
scrotum
prolapsus,
magis
intummescat:
nec
non
in
hęmorrhoidibus,
nisi
recrementa
vehementer
sint
indura¬
ta.
MATHETES,
Ex
quibus
potissimùm
clysteres
constant?
GERON,
Ex
decoctis
herbarum,
earumque
radicum,
semi¬
num,
fructuum
florum,
&
furfurum.
Interdum
carnium,
pedum,
cerebri,
&
vitelli
ouorum:
plaerunque
mel,
zaccarum,
oleum,
ele¬
ctuaria,
&
sal
adijciuntur.
Est
cùm
quaedam
ex
his
omittuntur,
vt
in
processu
orationis
satis
intelliges.
OBSERVATIO.
Hoc
quoque
notari
debet,
olei
mensuram,
pro
affectuum
dif¬
ferentia
variare.
Sciendum
quoque
illud
est,
nonnullis
herba¬
rum,
florum,
radicum,
&
seminum
peculiarem
facultatis,
quam
habent,
nomenclaturam,
certumque
numerum
(quanquam
mul¬
ta
eius
genera
existant)
recentiores
medicos
indidisse.
Itaque
her¬
bas
numero
quatuor
emollientes
recensent,
maluam,
althaeam
vulgo
bismaluam,
violam,
officinis
violariam,
acanthum,
vulgari
nomine
brancam
vrsinam
dictam.
radices
earum
non
exiguum
lentorem
habent.
MATHETES,
Quae,
&
quot
radices
clysteribus
induntur?
GERON,
Emollientes
quidem,
maluae,
althaeae,
liliorum,
&
quae¬
cunque
visconsum,
lentumque
humorem
reddere
possunt,
vt
symphytum
majus:
quanquam
eo
rarissimè
vtimur.
Abstergen¬
tes
autem,
glycyrrhizae,
&
id
genus
similes.
Quinque
verò
ape¬
rientes
existant,
viscerum
praesertim
obstructionibus,
retentio¬
ni
vrinae,
à
quacunque
causa
(modò
inflammatio
desit)
siue
à
san¬
guinis
grumo,
siue
à
pituita
crassa,
viscosa,
&
lenta,
siue
à
calcu¬
lo
fiat,
accommodatae.
Hae
ipsae
contundi
priùs,
deinde
coqui
diutius
debent.
sunt
autem,
apij,
petroselini,
rusci,
vulgaribus
brusci,
asparagi,
&
faeniculi.
MATHETES,
Quę,
&
quot
semina
commemorant?
GERON,
Tum
frigida,
tum
calida
quatuor:
verùm
alia
maiora,
alia
minora:
idque
non
qualitatis,
sed
essentiae,
seu
corporis
ipsorum
ratione.
Frigida
maiora
sunt,
curcurbitae,
citreoli,
vulgo
citrulli,
melonis,
cucumeris.
Obseruandum
est
Dioscoridem,
&
Galenum
nullam
cucurbitae
seminis
mentionem
facere,
&
loco
citreoli,
non
malè
collocari
posse
melopeponis:
sed
vulgarium
medicorum
conlue¬
tudo
hucusque
inualuit.
MATHETES,
Quae
sunt
frigida
minora
semina?
GERON,
Portulacae,
intybi
satiui,
vulgo
scariole,
intybi
erratici,
hoc
est,
ci¬
chorij