62
Libellus.
media grauida a virture acuta artificialiter per materialem refluentiam perfe¬
ctionalem cum fuis virtutibus primi principij materiam ponit in esse perfecto
per virtutem mediam mineralem, quę est communis res lapidibus, & medicinis, et
metallis, sicut plene tractauimus in nostro testamento modo generali in
parte prima in capitulo quod incipit. Nunc fili mi obiectare poteris. & ct.
Referimus namque tibi o fili mei, quod cum mineralis virtus sit communis la¬
pidibus, metallis & plantis. Omis enim differentia quam accipit vna ab altera,
ipsa mouet ab informatione, quę administratur ei diuersimode, quia vna in¬
formatione indiget dicta virtus in metallorum creatione, aut in generati¬
one & eorum transmutatione in elyxir, quę quidem transmutatio, & informa¬
tio accipitur per gubernationem caloris extrinseci, qui mouet mineralem virtu¬
tem informatiuam, quęrendo motum secundum cognitam intentionem operarij natu¬
ralis, sicut declarauimus in testamento, & inferius declarabitur in. iij. distincta.
Pręterea sumus de intentione vt breuiter tractemus super restantum & co¬
dicillum, quia requisiti fuimus per dienum Regem Robertum illustrem. Item reliqua vero
intentio formationis qua dicta virtus mineralis indiget ad intentionem
transmutandi metallorum materiam in lapides praeciosos fit cum magis lento ca¬
lore extrinseco, & cum motu tardiori, qui formatur tam per calorem obrestem quam per
communem coniunctę & diuersę, sicut declaratum in nostro lapidario extitit.
Item reliqua vero formatio, qua dicta virtus indiget ad compositio¬
nem medicinę, fit cum maiori calore, & cum repentino motu.
¶Item fili mi ignorare non habes virturem, quae causatur, quare causatur per di¬¶
ctorum trium principiorum coniunctionem, & eorum deriuationem, cuius vero cog¬
nitio habetur per effectum principalem, qui venit a quantitate, & a qualitate di¬
stinctę, & etiam a motu coeli & stellarum, & rerum generabilium & corruptibilium
motarum, & per eam informatarum. Non vero dicimus quod sit opus artistę ope¬
rari cum figuris & coeli imaginibus per cognitionem suorum motuum, sicut quam
plures philosophi asserunt. Sed sufficit tibi habere cognitionem per influ¬
entiam caloris coelestis informati per figuram coeli & stellarum, quorum ratione in¬
funduntur virtutes in materia apte appropriata, & illam recipit per naturalem
artistę industriam cum resolutione, quę fit per artem naturę similiter. Quę vero
mutat duram materiam ad principium naturę sui ad finem, quod sit apta ad genera
tionem ad recipiendum virtutes in aquis infusas fortium mineralium virtutum, si¬
cuti ipsam & accipit & recipit virtutem informatiuam embrionis. Et in isto
passu philosophi fuerunt illusi ad illorum reprehensionem, qui cognouerunt quo
coelestis virtus sit nimis communis omni elementate naturę sua magna nobi¬
litate omni tempore determinationem accipit, quom in rebus mixtis influitur tantum
per artem sicut per naturam, & hoc quippe fit raione virtutum naturalium, quęsunt sibi
subiectum & proprium retinaculum tali modo, quod scdm proprietates materię,
& eius speciem proprie recipiet equinam virtutem, quod post talia condit per
naturam, quae pro miraculo reputantur.
Item notet guodlibet artista, quod natura operari non potest nisi ad minimam