62
Libellus.
corruptibilem a corruptibilitate conseruari aut ab infirmitate sanari, quam
partem magis corruptibilem cum corruptibilitas, & etiam defectus & perfectio
contrarientur, nam vno simili addito sibi simili, facit magis simile. Nulla
igitur res, quę ad non esse habeat inclinationem, conseruari potest per con¬
similem rem. Sed quęrenda namque est res quę ad se habeat inclinationem, vnde
quanto magis res inclinationem habet ad esse, tanto minus habet in se de
contrarietate & corruptione, sed nulla talis medicina multis reuelata est,
in qua sit tanta perfectio appetitus ad esse, quod quantum miraculose effectum
faciat mirabilem in humanis corporibus, quod reputatum quasi ad miraculum
Sed nulla medicina de mundo hoc poterit nisi nostrum menstruum vegeta¬
bile coeleste animal, dicitur quinta essentia, nam carnes a corruptione con¬
seruat, elementatiua confortat, iuuentus pristina per ipsam restauratur, spiri¬
tum viuificat, crudum digerit, rarum indurat, induratum rarificat, macrum im¬
pinguat. pingue debilitat, inflammatum infrigidat, infrigidatum inflammat, hu¬
midum desiccat, siccum humectat quoquo modo, vna & eadem res contra¬
rias potest operationes, solus actus vnius rei diuersificatur secundum naturam re¬
cipientis, sicut calor solis, qui contrarias operationes habet, quoa lutum desic¬
cat, & ceram liquefacit. Actus tamen solis vnus est in se, neque quantum in se
contrariatur. Item fili mi dictum fuit supra, quod spiritus iste in subtili ma¬
teria eleuatus, appetitum habet ad hanc complexionem, vel ad illam, quia
per philosophos prima materia esse rerum asseritur. Namque sicut forma
vniuersalis habet appetitum ad omnem formam, sic quinta essentia ad quam
cunque complexione, ex quo euidenter patet quod quinta rerum essentia illi¬
us dicitur esse complexionis cui adiungitur, sicut si calidis adiunguntur
calida, fit in eodem gradu & fortiori propter subtilem materiam, in qua sua
forma, & actus eleuati sunt cum quibus ita operatur, sicut basiliscus & ful¬
gur; de quibus supra diximus. Hanc vero naturam aliqui dixerunt non esse
calidam, neque humidam, nec frigidam, nec siccam, ex eo quia de sui natu¬
ra eum omnibus concordantiam habet, qui vero in hoc errauerunt, con¬
tra quos nos formamus hanc rationem. Omne quod est, aut est intellectu¬
ale, aut sensuale, sed quinta essentia natura est, ergo. & c. Non est intellectu¬
ale, cum in rebus vegetabilibus non sit intellectuale, nec in mineralibus,
est igitur sensuale, sensuale vero omne est compositum ex quattuor ele¬
mentis, & quia compositum ex quattuor elementis, oportet quod in quo¬
sibet elemento elementa sint actu, alias enim elementata non erunt com¬
posita, nisi ex accidentibus elementorum, & sic indiuidua erunt acciden¬
tia & non substantia, aut erunt composita, ex alia substantia pręterquam
elementorum; quod est impossibile. Pręterea esset possibile, quo actus
alicuius accidentis inseparabilis esset sine subiecto proprio in aliquo in¬
diuiduo, sicut caliditas ignis: quam in indiuiduis impossibile est existere sine pro¬
prio subiecto suo, & hoc est impossibile. Est igitur quinta essentia composita ex
qattuor elementis, & in ipsa sunt actualitatem omnia elementa cum omnibus suis actibus,