469
DE ENCHERIA.
19
in labro ligneo ad digerendum solus, siccus tamen cum culmis sectis adhi¬
betur, ita tamen vt calefiat halitu aquae feruentis per canalem pertusum li¬
gneum vel aereum ex aheno ad latus stante cum suo foco, immisso: aut in
scrobe cum calce viua, cuius apparatus est talis. Scrobs deprimitur qui¬
nûm pedum altitudine, vel eius loco ex asseribus quadratus fit puteus: Late¬
ra scrobis vestiuntur argilla tenaci: postea in fundo stratum fimi equini vel
asinini, seu solius, seu cum segmentis culmorum auenaceorum quanquam
etiam haec interdum pro fimo sola ponantur) altitudine pedis locatur: huic
in iicitur calcis viuae stratum dodrantale, postea iterum fimus, & inde vas vel
per se, vel inuolutum pannis, hoc clauditur fimo vsque ad nasum prominen¬
tem. His factis calida aspergitur, vt calx in imo efferuescat. Ita relinquitur
loco à turbis aëris alieno. Quinis diebus, vel cùm opus est, fimus cum calce
mutatur nouo. Loco fimi nonnunquam mera calx vsurpatur: vel amurca vel
re crementa vuarum ab expresso vino reliqua.
Ita compensari balneum potest. Sed & turritum balneum fieri solet, cùm
per labrum transit canalis carbonarius, aut focus vnde aqua incalescit, igni sub¬
tus in pauimento accenso, & calorem in canalem emittente. Stusae item siccae
compendium fit per ollam aeneam, aut figulinam, cui imponitur alembicus
igni infrà accenso. Si balneum compendiosum velis, aquam ollae infundes,
& cucurbitam ita dispones, vt in balneo magno. Sed eiusmodi plura in
commentariis exponentur.
Ista porrò balnei dispositione vtimur digerendo, vel rectà destillando.
Nonnunquam tamen & per inclinationem & descensum eodem agimus,
sed dispositione parumper mutata (Retortae enim tripodi, vel circulo lami¬
nae ue perforatae circa fundum aheni imponuntur, itaque adaptantur, vt ro¬
stra per excisam marginem aheni promineant, estque tunc locus etiam
pluribus, quomodo & in recto balneo fundi potissimum plani, plures cu¬
curbitae locum habent.
Cùm verò per descensum opera est, ahenum perforatum est canali in¬
star inuersae tubae, cui adaptatur phiola, muniturque commissura ne excidat
aqua. Ita collum vasis in suffurnio occurrit excipulo. Ahenum ansato con¬
ca meratoque tegitur operculo: quod quia instar patellae est, potest admit¬
te re rostrum, & si herbae sint in aqua, vna eademque opera fiet operatio per
balneum maris, & stufam siccam. Ita se habet balnei ratio.
Balneo affines sunt cortinae, in quibus coquuntur succi ad spissitudi¬
nem, quod coagulare & inspissare nominamus. Adhibentur autem in mu¬
ria in salem densanda, in lixiuiis venarum aluminis, salis petrae, chalcanthi,
musto, hordei decocto & aliis inspissandis, suntque interdum cum iusto foco,
interdum extemporaneae.
Figura eis quadrata est, vel circularis, ex aere, vt in sale: & plumbo, vt in
chalcantho, alumine, &c. Vel fundus ex aere est, ambitus ex lapide, vt cortina
illa
e 3