24
ALCHEMIAE
LIB.
I.
elaborandae
naturam
in
primis
Magnum
etiam
momentum
est
in
vasorum,
ampullarum
nempe
&
fornacum
dispositione:
aliquid
in
laboratorio:
non¬
nihil
in
temporum
tempestatumque
qualitate
&
motu,
cùm
varietur
calor
frigoribus,
aestibus,
tranquillitate,
flatu,
humiditate,
siccitate,
loco
aperto,
concluso:
vasis
amplis,
argustis:
quin
&
vasorum
media
materia,
vt
aqua,
a¬
rena,
&c.
Nec
postremas
habet
fomes
caloris,
cùm
referat
lignum
sit,
an
sti¬
pula,
prunaeue,
eaeque
rarae
an
densae,
&c.
Est
autem
tanta
naturae
vbertas,
tan¬
taque
vis
ingenij,
vt
si
cuius
sit
defectus,
is
compensari
facilè
ab
industrio
possit.
Quanquam
autem
pyronomiae
magna
vis
sit
in
Alchymia,
non
tamen
omnia
opera
calori
igniue
debentur,
sed
quaedam
etiam
humore
alijsque
ab¬
soluuntur:
&
est
ignis
tum
actualis,
tum
potentialis.
Porrò
vbicunque
igniagitur,
quatuor
gradus
in
quos
distribuitur
ca¬
lor,
sunt
attendendi,
&
non
ipsi
gradus
tantum
secundum
totos,
sed
&
eorum
principia,
media,
fines,
sicut
eos
obseruasse
priscos
philosophos
constat.
Ae¬
stimantur
autem
illi
non
sensibus
duntaxat,
sed
&
effectu
in
rebus
ipsis,
&
iudicio
sensibus
coniuncto,
potissimum
verò
visui
&
tactui.
Primus
gradus
est
lentissimus,
instar
teporis
ignauiusculi,
vocaturque
calor
balnei
mitis,
aut
fimi,
vel
digestorius,
circulatorius,
putrefactorius,
re¬
solutorius,
&c.
Qui
ad
tactum
ita
describitur,
vt
eum
digitus
hominis
teneri
semper
ferre
possit,
&
cùm
habeat
suas
intensiones
&
remissiones,
nunquam
tamen
euidentem
aut
acrem
sensum
gignere
debet.
Cùm
dicitur
balnei
ca¬
lor,
communiter
quidem
intelligitur
respectu
balnei
mariae,
sed
non
ad
aquam
alligandus
est,
quae
vel
feruere
potest,
attamen
primum
duntaxat
gradum
prę¬
stare,
si
nimirum
vasorum
dispositiones
&
media
varient.
Aliàs
si
simpliciter
aqua
sit
obseruanda:
tepentem
intelligas,
aut
etiam
aliquantò
calidiorem,
quę
tamen
in
vase
materiae
non
exuperet
primum
gradum,
si
id
inseratur
aquae.
Ita
si
vapor
duntaxat
ad
vas
materiae
admittatur,
vel
ahenum
balnei
in
catino
cinerum
locetur.
Huius
generis
est
ignis
vaporosus
philosophorum,
qui
describitur
in¬
cubatu
gallinae
excludentis
pullos,
aut
hominis
rectè
dispositi
natura,
(quan¬
quam
aliqui
etiam
determinent
ita,
vt
intra
fornacem
ferri
manus
tenera
pos¬
sit,
aut
plumbum
liquatum
in
suo
fluore
retineri,
qui
modus,
nisi
ad
materiam
referatur,
maior
est
quàm
pro
gradu
primo).
Is
autem
plaerumque
est
talis,
qualem
suppeditat
fornax
vaporarij
moderatè
incensa,
aut
qualis
est
catini
cinera¬
rij
fornaci
insistentis,
vel
huius
locati
in
catino
arenario,
flamma
modesta.
Hęc
vera
est
stufa
sicca
physicorum,
vel
balneum
senis
siccum,
vt
loquuntur:
Secundus
gradus
est
intensior,
adeò
vt
iam
euidenter
feriat
tactum,
ne¬
que
tamen
vim
afferat
organo.
Eius
initia
sunt
à
fine
gradus
primi,
fines
au¬
tem
cùm
iam
laesionem
minatur.
Appellant
calorem
cinerum,
quod
medio¬
cris
ignis
sub
catino
cinerario
incensus,
talem
praebeat:
cineres
enim
ob
ra¬
ritatem,
non
admodum
acrem
concipiunt.
Sed
&
hic
attendendum
est,
quod