469
DE ENCHERIA.
25
quod non tam ad cineres, qui etiam valde possunt incalescere, praesertim
densè coacti, & arenescentes, quàm ad ipsam gradus huius rationem pro¬
priam, sit attendendum. Neque per cineres duntaxat procuratur, sed &
renas, & aliis modis.
Tertius gradus cum laesione tangentis est, & confertur arenae feruen¬
ti, vel scobi ferreae, vt dicatur ignis arenae, vel limaturae ferri, &c.
Quartus est summus, & plaerunque destructiuus. Nominant ignem re¬
uerberij & viua flamma lignorum, vel congestarum prunarum follibus ala¬
criter inflatarum procuratur.
Hi gradus cùm referuntur ad effectum in certis rebus, valde mutantur.
Ita enim fit vt qui vltimus esset in planta, primus sit in stibio, vel alia re firma.
Sed & licet balnei calore intelligatur gradus primus: tamen in opera¬
tione per balneum omnes quatuor possunt habere locum, vt sit primus
cùm modicè aqua incalescit, secundus, cùm iam acriter sentitur calor, ter¬
tius cùm vrit, quartus cùm feruore maximo etiam corrumpit, quae omnia
in oleo etiam euidentius conspiciuntur. Ita est de cineribus, arena, & reuer¬
berij igni. Itaque cùm praecipiunt autores fieri destillationem in arena per
gradus, primus hic est, cùm arena incalescit, & sic deinceps per secundum
& tertium: vltimus est cùm iam excanduit & arena & catinus cum vase. Sic
est ignis reuerberij per gradus dandus. Par ratio est cùm eminus, vel comi¬
nus vasa ad ignem adhibentur, mediatè item, aut immediatè.
Nonnunquam gradus notantur per celeritatem & tarditatem gutta¬
rum in destillatione.
Modicus calor est, in quo guttae rarae, & per longa interualla cadunt:
vehemens, cùm citò. Cùm itaque praecipitur destillandum esse vt inter guttas
tria numerentur, vel tres tactus fiant, calor sat intensus est: sicut si nume¬
rentur quinquaginta, lentissimus. Debet tamen etiam ratio rerum respon¬
dere.
A gradu ad gradum altiorem accessus fit pro rei conditione, ferè horis
binis: in tertio non rarò perseueramus vsque ad finem, vt & in quarto, si ad hos
peruentum fuerit: ita in nonnullis in secundo subsistimus, in aliquibus in
primo, prout rei natura, & scopus artificis est.
Calor augetur materia aucta & incensa: vel pluribus spiraculis, folli¬
busque adhibitis. Semper enim fornax clausa, leuem habet calorem (non ta¬
men tota claudi debet: suffocaretur enim ignis.) Illustris verò & perspi¬
rabilis, aut follibus pabulum incensum vrgentibus flatu, vehementiorem
obtinet: & ita potest moderari ad libitum regulas, vel valuas, vel co¬
nos, aut ianuas opponendo spiraculis, vel remouendo, idque aut in to¬
tum, aut quadamtenus. Et eo modo etiam gradus potes assequi, vt
primus sit seruato eodem foco, cùm clausa est fornax penè tota,
f 2
non