469
DE ENCHERIA.
29
ei tamen adiumentum praebent, ne essentia quam operando quęrimus, ali¬
quid capiat detrimenti, aut facilius protrahatur. Et requiritur in aliqui¬
bus non tam industria, quàm diligentia & animaduersio, veluti cum aquis
alienis remque perdentibus nihil est lauandum, cum siccando, vrendoque
modus non excedendus &c.
Huius loci est electio quoque temporum & regionum naturalis (non
vana illa astrologorum, & magica superstitiosorum hominum) vt quodque
chymicè tractandum eligatur tunc temporis & aetatis, ex eaque regione,
qua nascitur optimum, estque in vigore summo. Neque verò haec tantum
operationibus succurrunt & ministrant, sed & singulae inter se sibi mutuas
operas praestant, & famulatur altera alteri, aut etiam in alterius locum suc¬
ceditidem productura.
CAPVT XVI.
De fusione.
Elaboratio est operatio manuaria, qua res in substantia, eaque potissi¬
mum materiali mutata elaboratur.
Id enim nunc elaborare appellamus, cum remotis ignobilibus mate¬
riae partibus, quae seu obiter adhaerent, seu quouis modo adminiculum
praebent essentiae, praestantissimam elicimus. Itaque & maximè hic viget
impuri à puro segregatio.
Elaboratio est solutio, aut coadunatio.
Solutio [GR] διάκρισις [/GR] est, quae continuitatem & compagem corporum soluit
Haec multis quidem distincta est speciebus, sed nomen apud artifices
in vsu disciplinae de vna familiarius & frequentius vsurpatur quàm de altera,
& nonnunquam certa quaedam generis vocabulo solo designatur.
Quod ideò notandum, ne in lectione autorum operae confundantur, & vnae
pro altera sumatur. Fit autem idem etiam in coadunatione pro qua dicunt coa¬
gulationem: vnde tota elaboratio vulgò nonnunquam solet in solutionem & coa¬
gulationem diuidi, sed decipiuntur, dum quod philosophi de peculiaris rei effectio¬
ne, lapidis nimirum pronunciarunt, detorquent ad operationum omnium discrimen.
Solutio est duplex: liquatio & segregatio. Liquatio est cum quod in
vnum coaluerat, soluitur liquando, vt iam possit fluere.
Liquatum enim quod est, consistentiam diffluentem instar vndosorum accepit.
Liquatio est fusio, aut deliquium. Fusio est liquatio per calorem.
Eius administratio est, vt res fusilis, nonnunquam in partes fracta in
vase suo admoueatur calori tanto, quantus ad soluendam consi stentiam fun¬
dendumque est satis. Itaque facilè fluentia leni calori sicco, vel humido pro na¬
tura rei & scopo, exponuntur. Quae difficulter fluunt, furnum fusorium &
catinos requirunt, & vrgentur igni reuerberij, aut etiam in fornace ane¬
mia, velante folles funduntur.
Est