469
DE ENCHERIA.
37
Ea res olim fiebat in horarijs machinis. Vnde nomen transferre pla¬
cuit, quanquam non aqua tantum ita subducatur, sed & oleum & fusiones
mineralium, &c. Oculum autem nominant metalluigi istud in suo fornace
foramen, per quod riuus subducitur. Vnde huc appositum vocabulum est,
quanquam in eius locum etiam tubuli, epistomiola, crenae, canales, &c. Ve¬
niant. Variat administratio, vt & in aliis.
Potissimum sicubi liquidum totum est, ex diuersarum tamen natura¬
rum partibus, vt cum vna pars est oleosa, altera aquea: imponitur infun¬
dibulo, vel cucurbitulae angusti orificij, vel phiolae, vel simili vasi, cuius ori¬
ficium vel exitus inferier sit occlusus cera, id quod in infundibulo ante in¬
fusionem fit, in reliquis pòst: & tunc interuertuntur locanturque in orificium.
Ita sinitur totum quiescere, donec in diuersas regiones secesserint diuersae
partes. Postea oculo pertuso emittitur ille liquor qui proximè incumbit:
leum cùm adest, vel obstruitur opposito digito, vel si solidum integrumque
est, vas statim inuertitur, & postea alio vale excipitur: Potest tamen hoc et
iam fieri per celerem translationem ad receptaculum vicinum. Si nihilomi¬
nus aliquid aquei remansit cum oleo, alijs id modis abstrahitur, vt diuapo¬
ratione, &c.
In metallurgia oculus in fornace per canalem ad catinum in furno penetrat.
Itaque cùm fusae materiae plenus est, finitur totum vno decursu exire in prae¬
furnium, ibique separatio fit per pyragras & alia instrumenta. Remanet autem
id, quod nondum est fusum.
Foramini isti in aliis nonnunquam iungitur epistomium, nec sinitur de¬
currere continuè liquor, sed item cùm est collectus, vt fit in lixiuiis nitrarijs,
aluminarijs, & similibus.
Aliquando dolia vel labra ita concinnantur, vt in iis obseruetur sedi¬
menti altitudo, qua hoc pertingit: ibi ad latus ponitur epistomium: cumque re¬
quieuit, emittitur liquor insistens, tanquam per depletionem. Et hoc opus am¬
bigit inter clepsydrian & depletionem. Id obseruari consueuit in muria,
quis solutionis nitri, vitrioli, aluminis, &c. Tantum infunditur doliis, quan¬
tum videtur satis fore ad explendum interuallum à fundo ad epistomium
per sedimentum crassum.
Ea res procuratur & alia solertia, in oleo misto aquae, subduciturque non
quod vicinum est exitu, sed quod innatat. Metimur quantam distantiam à fun¬
do inuersi vasis occupare possit aqua vsque ad oleum, tanta longitudinis
ligimus culmum vel calamum, aut alium canalem, & circa imum inuolui¬
mus cerae: postea inserimus in vas secundum longitudinem, ceramque appli¬
camus vndique, ne quid exeat. Occludimus & foramen culmi: deinde vitrò in¬
uerso sinimus quiescere, dum secedat oleum ab aqua, quo facto per redapertum
culmum decurrit oleum. Solent idem procutare per culmum geminum,
auorum vnus aërem subuehit, alter surripit liquorem: & cùm nihil amplius
pro¬