DE
ENCHERIA.
77
CAPVT
LXI.
De
gradatione.
Gradatio
est
metallorum
in
gradu
affectionum
exaltatio,
qua
pondus
color
&
constantia
potissimum
ad
gradum
excellentem
perducun¬
tur.
Neque
enim
in
substantiam
per
se
transfigurandam
vim
habet,
(quanquam
ita
velint
Paracelsici,
sed
mendaciter
&
impostoriè)
sed
duntaxat
qualitates
vel
quantitates
in
gradu
extollit,
vel
etiam
ex
occulto
in
manifestum
pro¬
ducit,
nihil
mutata
specie
priore:
veluti
si
natura
dedit
aurum
album,
gra¬
datio
id
rubificat;
si
volatile,
figit;
si
impurum,
purificat;
si
intractabile,
mitigat;
si
mollius
iusto,
indurat;
si
leuius,
grauitatem
addit;
si
rarum,
sti¬
pat
&c.
Manet
autem
vbiuis
aurum.
In
metallis
tamen
ignobilioribus
etiam
proximè
ad
transmutationem
accedere
potest,
adeò
vt
etiam
pro
transmu¬
tato
habeatur,
si
argentum
ad
auri
pondus,
fixitatem,
colorem,
puritatem,
tractabilitatem,
densitatemque
est
adductum,
id
quod
fieri
posse
in
argen¬
to
persuasum
est,
cum
aurum
sit
propiore
potentia:
in
reliquis
quae
longi¬
lus
absunt,
non
potest,
nisi
externa
similitudine,
eaque
inconstante.
Quan¬
quam
enim
concedi
possit
metalla
gradu
perfectionis
accidentium
dunta¬
xat
distare:
in
inferioribus
tamen
tanta
est
à
summo
absentia,
vt
gradu
im¬
perfectionis
suae
&
immaturitatis
substantialis
in
peculiarium
specierum
censu
habeantur,
nec
nisi
sophisticè
per
gradationem
possint
ad
auri
prae¬
stantiam
exaltari.
Praetereà
nulla
gradatio
est
vniuersalis,
id
quod
requiri¬
tur
in
eiusmodi
mutatione.
Quod
si
alteram
alteri
velis
submittere;
ta¬
les
tamen
sunt
vt
altera
alterius
effectum
potius
sit
destructura,
quàm
per¬
fectura.
Frustrà
itaque
graduando
quaeritur
absolutio
vltima.
Gradatio
itaque
potius
ornamenta
excellentia
confert
quàm
substan¬
tiam;
&
magnus
eius
vsus
est
in
probatione
metallorum.
Fit
multis
modis.
Inseruiunt
enim
ei
elaborationes
variae,
&
quaedam
etiam
exaltationes.
Veluti
vna
gradatio
est
per
fumum,
cum
metalla
ha¬
litu
mineralium,
vt
sulphuris,
hydrargyri,
&c.
Vel
etiam
aquarum
acutarum
&
similium
spiritibus
graduantur,
vt
pondere
&
tinctura
euadant
preciosi¬
ora:
Alia
est
per
elixationem,
qua
&
ipsa
pondus
&
calor
potest
exaltari,
vt
si
in
vrina,
oleo
sulphuris,
spiritu
tartari,
&c.
Coquantur:
Alia
per
mace¬
rationem
in
aquis
tingentibus,
&c.
Alia
per
incerationem.
Alia
per
corro¬
sionem
&
reductionem:
Nonnulla
per
illiquationem:
Aliqua
per
illitio¬
nem
seu
affrictum
ad
puluerem,
lapidem,
humorem,
&c.
Tingentem.
Inter
omnes
excellunt,
cementatio,
fulminatio,
extinctio,
&
colo¬
ritium.
CAPVT