469
82
ALCHEMIAE LIB. I.
Cum instat fulmen, auge calorem, ne quid alluuieculae & halituum è plum¬
bo remaneat, & grauius iusto exhibeat granum.
Fulmine facto, relinque materiam parumper an fornacula; remoue autem
prunas è superiore ostiolo. Ita fit vt granum rectè possis è crusibulo expedire, & à
scorijs liberare."
Haec Fachsius veluti generatim in fulminatione annotauit; caetera in
magisterijs specialibus indicantur.
CAPVT LXIIII.
De coloritio.
Coloritium est gradatio coloris per pastam acutam, quam coloritium
item nominant.
Itaque tingendi quidam modus est, metallis principaliter destinatus.
Nec valet nisi in superficie. Non enim altè penetrare potest propter cor¬
pulentiam, nisi diluatur liquore copioso pasta, atque ita commutetur in
formam lixiuij.
Materia coloritij est varia, tum simplex tum composita, eaque vel mitis,
vel acris, ita vt etiam erodat quadamtenus. Accommodanda enim est ad me¬
tallorum naturam, & pertinaciam eorum quae tollere coloritio volumus.
Res simplices sunt, sal petrae, nitrum, sal ammonius, aerugo, chalcan¬
thum, farina laterum, alumen, aeris squama, scobs ferri, sulphur, vitriolum
album, sublimatus hydrargyrus, calx stanni, calx marchasitae, sal gemmae, sal
communis, sal tartari, &c. Quae contemperantur vel aqua simplici, si mite
requirimus, vel aceto, vrina, lixiuijs & similibus, si forte.
Facta ita pasta, illinitur metallo, & cum eodem igni mandatur medio¬
cri. Nonnunquam etiam veluti in cemento vnà reuerberantur donec ex¬
candescant: postea restinguuntur vrina, aqua tartari, vel simili acuta, pro
artificis scopo.
Cum colorem exaltare volumus, eliguntur eae pastae quae analogae
sunt isti calori. Et nonnunquam ijs etiam aliter colorantur metalla, veluti
cum dealbatur cuprum, &c. Sed tunc forma cementationis vsurpatur. Aliàs
cum metalli color proprius spiritibus sulphureis, mercurialibus impuris,
arsenicalibus & similibus est offuscatus, per coloritium sublatis illis natiuus
color enitescit. Itaque & vtuntur eo aurifabri cum in ignibus inquinatum
est argentum, vel aurum rubefactum.
Est & cum coloritium pro examine probitatis est. Cum enim plae¬
rumque sit erosiuum, id quod nobilibus metallis expoliendis adhibetur,
mineralia & metalla inconstantia seu mollia corrodit aut corrumpit. Itaque
si illitum auro vel argento sophistico, noxam affert, pronunciatur adulteri¬
um. Nominatim id peragunt in coticula: inducunt ei satis latam lineam de
auro