DE
MAGISTERIIS.
135
Qui
negant
metallorum
transmutationem
omnem,
hinc
euidenter
redargu¬
untur.
Vulgo
enim
constat
haec
mutatio
per
aquas
vitriolatas,
&
ad
montem
Car¬
pathum
Vngariae
solennis
est
illa
conuersio,
cuius
descriptio
sic
habet:
Aqua
ferrum
corrodens
est
ad
Smolniciam,
quod
oppidum
ad
arcem.
Zepu¬
siensem
pertinet,
intra
montes,
vnde
quondam
metalla
eruta
sunt.
Extrahitur
autem
haustro,
quod
ab
aqua
supernè
illabente
impulsum,
circumactu
&
tractu
funis,
cui
implicati
sunt
crebri
nodi
coriacei,
implet
fistulas,
per
quas
funi
meatus
est,
quibus
adiuncti
canales
effusam
aquam
excipiunt
&
emittunt
sub
dium
in
alueolos
in
terram
defossos,
quibus
ferrum
siue
vetuis
siue
nouum
imponitur.
Quae
minora
sunt
ferramenta,
citius
adeduntur.
Solea
ferrea
equi
consumitur
intra
horas
24.
Quae
verò
sunt
cras¬
siora,
qualia
sunt
quae
in
vicini
montis
ferrariis
hunc
in
vsum
fiunt:
postquam
per
aliquot
dies
aquae
immersa
iacuerint,
ceu
limo
quodam
obducuntur
adesa,
eoque
statis
temporibus
abluuntur,
&
purgantur,
vt
in
id
quod
superest
ferrum,
aquae
vis
effi¬
cacius
penetret
Quod
pereso
ferro
manet
luto
simile,
cuprum
est,
(ipsi
cementum
vo¬
cant)
id
in
fornace
conflatur
in
massam,
&
deinde
per
aliam
fornacem
eliquatum
fit
purius
&
purgatius,
&
ad
omnes
vsus
non
minus
vtile,
quam
quod
fit
ex
metallo
cu¬
ius
multae
sunt
fodinae
eo
in
loco.
Non
dubium
est
autem
quin
aqua
hanc
vim
à
ve¬
nis
metalli
trahat,
praesertim
à
pyrite
aeris,
&c.
Paracelsus
in
Chirurgia
magna.
Ferrum
in
cu¬
prum,
Venerem
in
Saturnum
mutari
nemo
est
qui
ignoret.
Idem
Agricola,
Baccius
&
alij
testantur:
&
nominatim
Agricola
modum
exponit
duplicem
quorum
vnus
est
per
aquam
Smolnicensem,
alter
per
Chrysulcam
veterem.
Ferrum
in
plumbum
mutare
docuit
Paracelsus,
nempe
fieri
id.
si
quis
scobem
ferream
cùm
aequali
fluxu,
eoque
optimo
in
catinum
iniectam
ad
fornacem
anemiam
reuerberet,
cementetque
ita
per
horam
sine
fusione,
tandem
verò
igni
fortissimo
bene
fundat.
In
catino
per
se
refrigerato
inueniri
ait
regulum
plumbeum
in
imo.
Ferri
in
stomoma
seu
aciem
transmutatio
poterit
fortè
etiam
annumerari
mutationibus
in
qualitate,
sed
cùm
species
sint
vt
numeri,
&
quidam
diuersas
spe¬
cies
esse
dicant,
huc
referatur.
Ferrum
durum,
ductile
ante
folles
cum
fluoribus
eli¬
quetur
acri
igni:
Liquatura
agitetur
saepius,
vt
ferrum
mollescat
vt
massa
panis.
Massa
illa
extracta
dilatetur
super
incude,
perfundaturque
frigida
in
eam
proiecta.
Frangatur
malleo:
fragmenta
cum
noua
materia
recoquantur,
agaturque
vt
prius,
&
fiet
acies.
Idem
&
cuprum
vertit
in
plumbum
hoc
modo:
Hydrargyri
sublimati,
ar¬
senici
fixi
aequales
miscentur
cum
eliquato
cupro,
vt
fiat
corpus
album
instar
argenti.
Hoc
granulatur,
additur
par
quantitas
fluxus
reductorij.
Cementatur
primumsi¬
ne
fusione,
post
funditur:
regulus
exit
plumbeus.
Regulus
stibij
videtur
genus
plumbi
duri
esse,
saepe
eum
fundunt,
&
restin¬
guunt
in
aquis,
succisque
mollientibus,
vel
pinguedinibus,
donec
plumbi
acquirat.
molliciem
postea
verti
in
stannum
elutione
potest.
Nam
plumbum
in
stannum
transit,
si
saepius
calcinetur,
vel
granuletur,
elua¬
tur
lixiuiis
salium,
vitrioli,
&c.
&
reducatur.
Testes
sunt
Agricola,
Paracelsus,
cum
omni¬
u
Georgius
Vuernherus
de
Vngariae
aquis
miran¬
dis.