469
206
LIB. II. ALCHEMIAE TRACT. I.
ad iustam copiam & maturitatem. Inde oculo reserato emittitur liquor.
Venae pauperes & molliores ignobiliorumque metallorum seorsim exco¬
quuntur in fornace descensoria cum suffurnio, vel etiam praefurnio, vt res
requirit. In catino segregantur iam eliquata, & seorsim est metallum, nem¬
pe loco inferiore; optima parte ad medium tendente, seorsim item lapis &
minera quae tunc scoria, seu recrementum, &c. Vocari solet, abstrahiturque
vncis, palis aut similibus instrumentis. Ad copiam venae imponendae quod
attinet, non debet esse nimia, & cum multa eliquanda est, submittendae si¬
bi partes suo tempore. Cum praefurnium impletum est, effunditur in fo¬
ueas, scobes, aut lebetes ferreas, fiuntque pastilli. Ita cum suffurnium in
fornace curua refectum est, oculo facto emittitur in inferius locatum prae¬
furnium, &c. Haec adeò generalis obseruatio est. Sed & in singulis peculia¬
ria sunt praecepta, quae magistri probatorij, Zygostatae, monetarij, in sum¬
mam contraxerunt, è quibus facile quid in magnis excoctionum operibus
fieri debeat, dilucidum euadit.
(Maxima est varietas & venarum, & artificum. Itaque hic non scribi¬
tur quid quisque & quàm multum coquat, sed quid conueniat ad finem praestabi¬
lissimum. Circumstantiae quid addendum, quid omittendum sit, satis mone¬
bunt.)
DE AVRO E VENA EXCOQVENDO.
Auri & argenti dites venae plaerumque eadem excoquuntur arte, in
furno scilicet clauso, prius calefacto seu per carbones tantum, seu per li¬
quationem scoriarum, aut lapidis, aut fluorum, &c. Post imposito lapide
facto ex pyrite & in panes fuso, inde vena ipsa cum lythargyro, plumbagine
fluoribus, &c. Tandem carbonibus, vt impleatur fornax vsque ad summum.
Ita excoquuntur ad iustum tempus, quo praeterito, reserato oculo decurrit
igneus riuus in praefurnij catinum plumbo liquato instructum, exeuntque
scoriae primùm, postea lapis, tertiò metallum, & in catino vice versa subsi¬
det metallum, scoriae innatant, lapis in medio est; vnde separantur. At in au¬
ro peculiariter.
Elige diligenter veram venam, & grana eius, cum facilis sit à similitu¬
dine mineralium quorundam error. Grana autem auri foecunda sunt cine¬
rea, vel lazurina in fractura Galaenam repraesentantia, aut dentibus dilata¬
bilia &c. Haec si mitia sunt, meraque, excoque in plumbum, addito fluxu
leni cum carbonum puluere. Si item valdè tenerum esset aurum, limatu¬
ram ferri appone, ne à fluxu dissipetur. Sin mineralia rapacia, intractabilia,
aut montes inanes sunt inspersa; mitiganda vena est lotionibus, tostionibus,
eliquationibusque cum fluxu, & tunc in plumbum facilè intrat aurum. Est
tamen in diuersis diuersa obseruatio.
Si aurum esse in cadmia, ferrugine, ochra & similibus, non tamen
planè